Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 kwietnia 2023 r.

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący sędzia SA Piotr Kaczmarek (spr.)

Sędziowie: SA Bogusław Tocicki

SA Andrzej Szliwa

SA Edyta Gajgał

SA Artur Tomaszewski

Protokolant: Wiktoria Dąbrowicz

przy udziale prokuratora Prokuratury (...)w Ś.Moniki Skalskiej

po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2023 r. sprawy

Ł. B. (1) oskarżonego o czyn z art. 148 § 2 pkt 1 i 3 k.k. w związku z art. 207 § 1a i 2 k.k. w związku z art. 11 § 2 k.k., art. 207 § 1a k.k.

L. K. (1) oskarżonej o czyn z art. 148 § 2 pkt 1 i 3 k.k. w związku z art. 207 § 1a i § 2 k.k. w związku z art. 11 § 2 k.k. w związku z art. 31 § 2 k.k., art. 207 § 1a k.k. w związku z art. 31 § 2 k.k.

na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora co do obojga oskarżonych, pełnomocnika małoletniej oskarżycielki posiłkowej K. K. (1) co do obojga oskarżonych, pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej A. A. co do obojga oskarżonych

od wyroku Sądu Okręgowego w Świdnicy

z 9 listopada 2022 r. sygn. akt III K 132/21

zmienia zaskarżony wyrok wobec oskarżonego Ł. B. (1) w ten sposób, że:

podwyższa do 50.000 (pięćdziesięciu tysięcy) zł wysokość zadośćuczynienia na rzecz A. A., orzeczonego tytułem środka kompensacyjnego w pkt VII,

podwyższa do 10.000 (dziesięciu tysięcy) zł wysokość zadośćuczynienia na rzecz K. K. (1), orzeczonego tytułem środka kompensacyjnego w pkt IX,

na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzeka od oskarżonego Ł. B. (1) na rzecz K. K. (1) 50.000 (pięćdziesiąt tysięcy) zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę wyrządzoną przestępstwem przypisanym w pkt I zaskarżonego wyroku, w zakresie spowodowania śmierci H. A.;

zmienia zaskarżony wyrok wobec oskarżonej L. K. (1) w ten sposób, że:

uchyla orzeczenie o środku kompensacyjnym zawarte w pkt. VIII,

podwyższa do 10.000 (dziesięciu tysięcy) zł wysokość zadośćuczynienia na rzecz K. K. (1), orzeczonego tytułem środka kompensacyjnego w pkt IX;

zmienia zaskarżony wyrok wobec oskarżonych Ł. B. (1) i L. K. (1) w ten sposób, że uchyla rozstrzygnięcie zawarte w XIII ;

w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. M. W. oraz B. Ś. po 1.200 zł, w tym należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za obronę z urzędu w postępowaniu odwoławczym;

zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. K. P. 1.200 zł, w tym należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za wykonywanie funkcji pełnomocnika z urzędu w postępowaniu odwoławczym oraz 624,80 tytułem zwrotu niezbędnych wydatków;

zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. J. W. 1.200 zł tytułem wynagrodzenia za wykonywanie funkcji kuratora w postępowaniu odwoławczym;

zwalnia oskarżonych z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, poniesionymi wydatkami obciążając Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Ł. B. (1) i L. K. (1) zostali oskarżeni o to, że :

w okresie od miesiąca lipca 2018 roku do dnia 19 lutego 2021 roku w K., woj. (...), działając wspólnie i w porozumieniu, ze szczególnym okrucieństwem znęcali się psychicznie nad nieporadną ze względu na wiek, małoletnią H. A. (ur. (...)), poprzez zamykanie jej samej w pokoju oraz ciemnym pomieszczeniu gospodarczym, krzyczenie na nią, wyzywanie słowami wulgarnymi, ograniczanie ilości jedzenia, jak też fizycznie w ten sposób, że wielokrotnie dopuszczali się zachowań polegających na szarpaniu jej za włosy, popychaniu oraz uderzaniu rękami małoletniej w okolice pośladków, pleców i rąk, a także w okolice twarzy i głowy, które skutkowały m. in. spowodowaniem u pokrzywdzonej w miesiącu styczniu 2019 roku obrażeń ciała w postaci urazu kości nosowych oraz podbiegnięć krwawych w okolicy oczu obustronnie, a nadto zachowań polegających na umieszczaniu H. A. pod prysznicem i polewaniu jej lodowatą wodą, przy czym w dniu 19 lutego 2021 roku w późnych godzinach wieczornych, działając w bezpośrednim zamiarze pozbawienia życia małoletniej H. A. oraz ze szczególnym okrucieństwem i w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie w postaci działania z błahego powodu wywołanego chęcią rozładowania agresji, po uprzednim zmoczeniu się małoletniej pokrzywdzonej do łóżka, uderzali ją rękami po całym ciel, w tym w okolice głowy, klatki piersiowej i brzucha, zaś Ł. B. (1) z zastosowaniem dużej siły i ze skierowanego z góry uderzenia, kopnął nogą leżącą w łazience na twardej podłodze małoletnią pokrzywdzoną, kierując cios w jamę brzuszną dziecka w okolicę nadbrzusza, po którym to uderzeniu umieścili pokrzywdzoną pod prysznicem i polewali ją lodowatą wodą, czym spowodowali u H. A. obrażenia ciała w postaci podbiegnięć krwawych powłok miękkich czaszki, wybroczynek krwawych w obrębie nadbrzusza, podbiegnięć krwawych przedniej ściany jamy brzusznej i obu kopuł przepony, podbiegnięć krwawych krezki jelit, rozerwania tkanek miękkich przestrzeni zaotrzewnowej z rozerwaniem bliższej części trzonu trzustki z obecnością rozległych podbiegnięć krwawych w okolicznych tkankach miękkich jamy brzusznej oraz bardzo liczne podbiegnięcia krwawe na tułowiu i kończynach, które to obrażenia jamy brzusznej powstałe od czynnego urazu zadanego z dużą siłą, powodujące rozległe podbiegnięcia krwawe w okolicznych tkankach miękkich z krwotokiem do jamy otrzewnowej i następowym wstrząsem krwotocznym, skutkowały nagłą i gwałtowną śmiercią H. A., przy czym L. K. (1) zarzucanego jej czynu dopuściła się mając w stopniu znacznym ograniczoną zdolność do rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem,

tj. o czyn z art. 148 § 2 pkt 1 i 3 k.k. w zw. z art. 207 § 1a i § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. zaś w stosunku do L. K. (1) o czyn z art. 148 § 2 pkt 1 i 3 k.k. w zw. z art. 207 § 1a i § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k.

w okresie od miesiąca lipca 2018 roku do dnia 19 lutego 2021 roku w K., woj. (...), działając wspólnie i w porozumieniu, znęcali się psychicznie nad nieporadną ze względu na wiek, małoletnią K. K. (1) (ur. (...)), poprzez zamykanie jej samej w ciemnym pokoju, krzyczenie na nią, jak też fizycznie w ten sposób, że wielokrotnie dopuszczali się zachowań polegających na uderzaniu rękami małoletniej pokrzywdzonej w okolice pośladków, szarpania jej i popychania oraz na umieszczaniu małoletniej pokrzywdzonej pod prysznicem i polewaniu jej zimną wodą, przy czym L. K. (1) zarzucanego jej czynu dopuściła się mając w stopniu znacznym ograniczoną zdolność do rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem,

tj. o czyn z art. 207 § 1a k.k. zaś w stosunku do L. K. (1) o czyn z 207 § 1a k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k.

Sąd Okręgowy w Świdnicy wyrokiem z dnia 9 listopada 2022 r., sygn., akt: III K 132/21:

uznał oskarżonego Ł. B. (1) za winnego tego, że w okresie od lipca 2018 roku do 19 lutego 2021 roku w K. woj. (...), działając wspólnie i w porozumieniu z L. K. (1) znęcał się fizycznie i psychicznie nad nieporadną ze względu na wiek małoletnią H. A. w ten sposób, że wyzywał ją słowami wulgarnymi, zamykał ją samą w pokoju oraz ciemnym pomieszczeniu gospodarczym, szarpał za włosy, popychał oraz uderzał rękoma w okolice pośladków, pleców, rąk i głowy a nadto wielokrotnie umieszczał pokrzywdzoną pod prysznicem i polewał ja zimną wodą przy czym w dniu 19 lutego 2021 roku przewidując i godząc się na spowodowanie u pokrzywdzonej ciężkich obrażeń ciała bił ja rękoma po głowie, klatce piersiowej i brzuchu, a następnie kopnął z duża siłą małoletnią leżącą w łazience na podłodze w okolice nadbrzusza czym spowodował u niej obrażenia ciała w postaci podbiegnięć krwawych powłok miękkich czaszki, licznych podbiegnięć krwawych na tułowiu i kończynach, a w następstwie kopnięcia podbiegnięć krwawych przedniej ściany jamy brzusznej i obu kopuł przepony, podbiegnięć krwawych krezki jelit, rozerwania tkanek miękkich przestrzeni zaotrzewnowej z rozerwaniem bliższej części trzonu trzustki z obecnością podbiegnięć krwawych w okolicznych tkankach miękkich, powodując tym u pokrzywdzonej ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci choroby realnie zagrażającej życiu w wyniku którego w następstwie krwotoku do jamy otrzewnowej i następowym wstrząsem krwotocznym nastąpił zgon pokrzywdzonej, to jest o czyn z art. 156 § 3 k.k. i art. 207 § 1a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to na podstawie art. 156 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył mu karę 15 (piętnastu) lat pozbawienia wolności,

uznał oskarżoną L. K. (1) w ramach zarzucanego jej czynu opisanego w pkt I części wstępnej wyroku za winną tego, że w okresie od lipca 2018 roku do 19 lutego 2021 roku w K. woj. (...), działając wspólnie i w porozumieniu z Ł. B. (1) znęcała się fizycznie i psychicznie nad nieporadną ze względu na wiek małoletnią H. A. w ten sposób, że wyzywała ją słowami wulgarnymi, zamykała ją samą w pokoju oraz ciemnym pomieszczeniu gospodarczym, szarpała za włosy, popychała oraz uderzała rękoma w okolice pośladków, pleców, rąk i głowy, a nadto wielokrotnie umieszczała pokrzywdzoną pod prysznicem i polewała ją zimną wodą, przy czym czynu tego dopuściła się mając w znacznym stopniu ograniczoną zdolność do rozpoznania jego znaczenia i pokierowania swoim postępowaniem, to jest czynu z art. 207 § 1a k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. i za to na podstawie art. 207 § 1a k.k. wymierzył jej karę 3 (trzech) lat pozbawienia wolności,

uznał oskarżonych Ł. B. (1) i L. K. (1) za winnych popełnienia czynu opisanego w pkt II części wstępnej wyroku to jest przestępstwa z art. 207 § 1a k.k. w stosunku do Ł. B. (1) i art. 207 § 1 a k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. w stosunku do L. K. (1) i za to na podstawie art. 207 § 1 a k.k. wymierzył im kary po 2 (dwa) lata i 6 (sześć) miesięcy pozbawienia wolności,

na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył orzeczone wobec Ł. B. (1) w pkt I i III kary pozbawienia wolności i jako karę łączną wymierzył mu karę 17 (siedemnastu) lat pozbawienia wolności,

na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył orzeczone wobec L. K. (1) w pkt II i III kary pozbawienia wolności i jako karę łączną wymierzył jej karę 3 (trzech) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności,

na podstawie art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonych kar pozbawienia wolności zaliczył obojgu oskarżonym okresy ich zatrzymania i tymczasowego aresztowania:

na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł od oskarżonego Ł. B. (1) na rzecz pokrzywdzonej A. A. kwotę 25 000 złotych (dwadzieścia pięć tysięcy złotych) tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku ze skazaniem za czyn opisany w pkt I części dyspozytywnej wyroku,

na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł od oskarżonej L. K. (1) na rzecz pokrzywdzonej A. A. kwotę 5 000 złotych (pięć tysięcy złotych) tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku ze skazaniem za czyn opisany w pkt II części dyspozytywnej wyroku,

na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł od oskarżonych Ł. B. (1) i L. K. (1) na rzecz pokrzywdzonej K. K. (1) kwoty po 5 000 złotych (pięć tysięcy złotych) tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku za czyn przypisany w pkt III części dyspozytywnej wyroku,

zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. M. W. z Kancelarii Adwokackiej w Ś. kwotę 1992,60 złotych (jeden tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąt dwa zł 60/100 gr) tytułem kosztów nieopłaconej obrony z urzędu oskarżonego Ł. B. (1),

zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. B. Ś. z Kancelarii Adwokackiej w G. kwotę 1992,60 złotych (jeden tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąt dwa zł 60/100 gr) tytułem kosztów nieopłaconej obrony z urzędu oskarżonej L. K. (1),

zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. J. W. z Kancelarii Adwokackiej w K. kwotę 1107,00 złotych (jeden tysiąc sto siedem zł) tytułem nieopłaconych kosztów zastępstwa procesowego pokrzywdzonej K. K. (1),

zasądził od oskarżonych Ł. B. (1) i L. K. (1) na rzecz oskarżycielki posiłkowej A. A. kwoty po 610 złotych (sześćset dziesięć złotych) tytułem poniesionych kosztów ustanowienia pełnomocnika w sprawie.

zwolnił oskarżonych Ł. B. (1) i L. K. (1) od ponoszenia kosztów sądowych zaliczając wydatki w sprawie na rachunek Skarbu Państwa.




Apelację od tego wyroku wnieśli: prokurator, pełnomocnik małoletniej oskarżycielki posiłkowej K. K. (1), pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej A. A..




Prokurator zaskarży wyrok w całości na niekorzyść oskarżonych Ł. B. (1) i L. K. (1), zarzucając:

błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, polegający na nieuprawnionym przyjęciu przez Sąd I instancji, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, że oskarżeni działali wspólnie i w porozumieniu w zamiarze bezpośrednim pozbawienia życia małoletniej H. A., ze szczególnym okrucieństwem i w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie a także, że nie zostało udowodnione, że oskarżeni w styczniu 2019 r. spowodowali u H. A. obrażenia ciała w postaci urazu kości nosowych oraz podbiegnięć krwawych w okolicy oczu obustronnie, co skutkowało przyjęciem prze Sąd, że oskarżeni nie znęcali się nad H. A. ze szczególnym okrucieństwem, oraz że nie dopuścili się zbrodni zabójstwa H. A. ze szczególnym okrucieństwem i w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie, tj. z art. 148 § 2 k.k. pkt 1 i 3 k.k. w zw. z art. 207 § 1a i § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., a jedynie spowodowania u małoletniej pokrzywdzonej, przez działanie podjęte przez oskarżonego Ł. B. (1), obrażeń skutkujących ciężkim uszczerbkiem na jej zdrowiu w postaci choroby realnie zagrażającej życiu, uznając go tym samym za winnego popełnienia występku z art. 156 § 3 k.k. i art. 207 § 1a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., zaś L. K. (1) za winna jedynie znęcania się fizycznego i psychicznego, wspólnie i w porozumieniu z Ł. B. (1), nad nieporadną ze względu na wiek małoletnią H. A., oraz odrębnie na szkodę małoletniej K. K. (1), tj. popełnienia występków z art. 207 § 1a k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k., podczas gdy wnikliwa i prawidłowa analiza całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zgodna z zasadami doświadczenia życiowego, wiedzy i logiki, przy uwzględnieniu okoliczności podmiotowych i przedmiotowych przestępstwa wyrażających się w długotrwałym znęcaniu się psychicznym i fizycznym nad nieporadną ze względu na wiek małoletnią H. A., poprzez m.in. jej bicie, kopanie, uderzanie po całym ciele, spowodowanie u niej urazu kości nosowych oraz podbiegnięć krwawych w okolicy oczu obustronnie, ograniczanie dostępu do jedzenia, zamykanie w ciemnym pomieszczeniu, polewaniu zimną wodą w ramach kary, świadczące o szczególnym okrucieństwie oskarżonych, kulminacja którego nastąpiła w dniu 19 lutego 2021 r. poprzez niewspółmierną do zachowania dziecka, które zmoczyło się do łóżka, reakcję oskarżonych w postaci zadania jej przez Ł. B. (1), trenującego sztuki walki, silnego kopnięcia z zastosowaniem techniki ze skierowanego z góry uderzenia, w okolicę nadbrzusza 3-letniej H. A., leżącej na podłodze i nie mogącej w żaden sposób obronić się przed takim zachowaniem dokonanego w obecności oskarżonej L. K. (1), które spowodowało wielonarządowy uraz newralgicznych dla życia organów małoletniej, i następnie kontynuowaniu przez oskarżonego , przy prezentowanym już przez dziecko złym stanie zdrowia wyrażającym się w znacznym osłabieniu, upadaniu, „charczeniu”, zasinieniu na ciele, traceniu oddechu, zachowań polegających na wstawieniu jej pod prysznic i polewaniu zimną wodą oraz zaprowadzeniu jej do łózka, bez wezwania przez długi czas pomocy medycznej, a uczynieniu tego dopiero po uświadomieniu sobie konsekwencji swoich działań, przy zaobserwowanej już agonii dziecka, a przy tym bez poinformowania Pogotowania Ratunkowego o przyczynie stanu zdrowia H. A. i zaniku funkcji życiowych, bezsprzecznie świadczą o towarzyszącym obojgu oskarżonym zamiarze pozbawienia życia H. A. i uczynieniu tego ze szczególnym okrucieństwem oraz w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie w postaci działania z błahego powodu, co w konsekwencji winno skutkować przyjęciem ich sprawstwa w przedmiocie zarzucanego im aktem oskarżenia czynu z art. 148 § 2 k.k. pkt 1 i 3 k.k. w zw. z art. 207 § 1a i § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., zaś w stosunku do L. K. (1) z art. 148 § 2 k.k. pkt 1 i 3 k.k. w zw. z art. 207 § 1a i § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k.

rażącą niewspółmierność kary pozbawienia wolności orzeczonej w wymiarze 15 lat za czyn I oraz 2 lat i 6 miesięcy za czyn II części dyspozytywnej wyroku z wymierzeniem kary łącznej 17 lat pozbawienia wolności w stosunku do oskarżonego Ł. B. (1), będącej konsekwencją uznania przez Sąd I instancji, iż oskarżony dopuścił się jedynie występku z art. 156 § 3 k.k. i art. 207 § 1a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w stosunku do małoletniej H. A. oraz z art. 207 § 1a k.k. wobec małoletniej K. K. (1), i tym samym zasługuje na powyższy wymiar kary, jako adekwatny w ocenie Sądu, do stopnia zawinienia oskarżonego i stopnia społecznej szkodliwości popełnionych przez niego czynów, podczas gdy orzeczona przez Sad kara pozbawienia wolności za przypisane Ł. B. (1) przestępstwa nie sposób uznać za kare sprawiedliwą, stanowiącą właściwą reakcję Sądu orzekającego na zachowanie oskarżonego podjęte wobec małoletniej, nieporadnej ze względu na wiek H. A. i nie uwzględniającej wszystkich okoliczności przedmiotowych i podmiotowych czynu, w tym okoliczności dwuletniego, przed pozbawieniem życia dziecka, znęcania się nad nim, oraz okoliczności zadanego małoletniej pokrzywdzonej uderzenia i jego tragicznych dla niej konsekwencji, które winny skutkować przyjęciem przez sad kary znacznie surowszej od wymierzonej Ł. B. (1), oscylującej w górnych granicach ustawowego zagrożenia odpowiadającej celom kary w zakresie prewencji szczególnej i ogólnej oraz społecznego oddziaływania, a także czyniącej zadość ustawowym dyrektywom wymiaru kary, i przy tym uwzględniającej właściwości i warunki osobiste Ł. B. (1), rodzaj i stopień naruszonych przez niego obowiązków oraz najwyższego dobra, jakim jest życie człowieka.

rażącą niewspółmierność kary pozbawienia wolności orzeczonej w wymiarze 3 lat za czyn I i kary 2 lat i 6 miesięcy za czyn II z wymierzeniem kary łącznej 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności w stosunku do oskarżonej L. K. (1), będącej konsekwencją uznania przez Sąd I instancji, iż oskarżony dopuściła się jedynie czynu z art. 207 § 1a k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. na szkodę K. K. (1), i tym samym zasługuje na powyższe wymiar kary, jako adekwatny, w ocenie Sądu, do stopnia zawinienia oskarżonej i stopnia społecznej szkodliwości popełnionych przez nią czynów, podczas gdy orzeczona przez Sąd kara pozbawienia wolności za przypisane L. K. (1) przestępstwa nie sposób uznać za karę sprawiedliwą, stanowiąca właściwą reakcję Sądu orzekającego na zachowanie oskarżonej podjętej wobec małoletniej, i nieporadnej ze względu na wiek H. A. i nie uwzględniającej wszystkich okoliczności przedmiotowych i podmiotowych czynu, w tym okoliczność dwuletniego, przed pozbawieniem życia dziecka, znęcania się nad nim, oraz nie uwzględniającej uczestnictwa L. K. (1) przy zadanym jej córce uderzeniu, skutkującym śmiercią H. A., które winny skłonić Sad co najmniej do uznania jej sprawstwa w ramach przypisanego oskarżonemu czynu i wymierzenie jej kary pozbawienia wolności oscylującej w górnej granicy ustawowego zagrożenia, odpowiadającej celom kary w zakresie prewencji szczególnej i ogólnej oraz społecznego oddziaływania, a także czyniącej zadość ustawowym dyrektywom wymiaru kary i przy tym uwzględniającej właściwości i warunki osobiste L. K. (1), rodzaj i stopień naruszonych przez nią obowiązków oraz najwyższego dobra, jakim jest życie człowieka.

Podnosząc powyższe zarzuty, apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez:

I.1. uznanie oskarżonego Ł. B. (1) za winnego popełnienia zarzuconego mu aktem oskarżenia czynu z art. 148 § 2 pkt 1 i 3 k.k. w zw. z art. .207 § 1a i § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz II. z art. 207 § 1a k.k. i wymierzenie mu kary:

- za czyn I – z art. 148 § 2 pkt 1 i 3 k.k. w zw. z art. 207 § 1a i § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. – dożywotniego pozbawienia wolności;

- na podstawie art. 40 § 2 k.k. – orzeczenie środka karnego w postaci pozbawienia praw publicznych na okres 10 lat;

- na podstawie art. 47 § 1 k.k. – orzeczenie nawiązki w kwocie 100.000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej;

- za czyn II – z art. 207 § 1a k.k. – 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności;

- na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 88 k.k. w zw. z art. 77 § 2 k.k. – wymierzenie kary łącznej: dożywotniego pozbawienia wolności z ograniczeniem możliwości skorzystania przez skazanego z warunkowego zwolnienia z odbycia reszty kary nie wcześniej niż po 40 latach jej odbywania;

- na podstawie art. 63 § 1 k.k. – zaliczenie okresu rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie;

- zasądzenie kosztów postępowania w całości.

2. uznanie oskarżonej L. K. (1) za winną popełnienia zarzucanego jej aktem oskarżenia czynu: I, z art. 148 § 2 pkt 1 i 3 k.k. w zw. z art. 207 § 1a i § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. oraz II. z art. 207 § 1a k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. i wymierzenie jej kary:

- za czyn I. – z art. 148 § 2 pkt 1 i 3 k.k. w zw. art. 207 § 1a i § 2 k.k. w zw. z art 11 § 2 k.k. – 25 lat pozbawienia wolności;

- na podstawie art. 40 § 2 k.k. – środek karny w postaci pozbawienia praw publicznych na okres 10 lat;

- na podstawie art. 47 § 1 k.k. – orzeczenie nawiązki w kwocie 100.000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej;

- za czyn II – z art. 207 § 1a k.k. – 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności;

- na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 88 k.k. w zw. z art. 77 § 2 k.k. – wymierzenie kary łącznej: 25 lat pozbawienia wolności;

- na podstawie art. 63 § 1 k.k. – zaliczenie okresu rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie;

- zasądzenie kosztów postępowania w całości.

II. w sytuacji nie podzielenia zarzutu dotyczącego popełnienia przez oskarżonych czynu z art. 148 § 2 pkt 1 i 3 k.k. w zw. z art. 207 § 1a i § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. wniósł o wymierzenie:

- oskarżonemu Ł. B. (1) – za przypisany mu czyn z art. 156 § 3 k.k. i art. 207 § 1a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. – kary 25 lat pozbawienia wolności oraz za czyn z art. 207 § 1a k.k. – kary 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności z wymierzeniem kary łącznej 25 lat pozbawienia wolności;

- oskarżonej L. K. (1), przy uznaniu jej sprawstwa za czyn z art. 156 § 3 k.k. i art. 207 § 1a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw.z art. 31 § 2 k.k. – kary 15 lat pozbawienia wolności oraz za czyn z art. 207 § 1a k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. – kary 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności z wymierzeniem kary łącznej 15 lat pozbawienia wolności;

z orzeczeniem wobec oskarżonych środków karnych wskazanych w pkt I wniosku apelacji.




Pełnomocnik małoletniej oskarżycielki posiłkowej K. K. (1) – zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, iż małoletnia oskarżycielka posiłkowa K. K. (1) została pokrzywdzona wyłącznie czynem przypisanym w pkt III części dyspozytywnej wyroku, podczas gdy została pokrzywdzona również czynami opisanymi w pkt I i II części dyspozytywnej wyroku, który to błąd miał wpływ na treść orzeczenia skutkując pozbawieniem małoletniej oskarżycielki posiłkowej zadośćuczynienia z powyższego tytułu.

naruszenie prawa materialnego tj. art. 445 § 1 k.c. w związku z art. 46 § 1 k.k. poprzez kierowanie się przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia przesłanką, która nie mieści się w pojęciu „odpowiedniego” odszkodowania, o którym mowa w art. 445 § 1 k.c., tj. ekonomicznym położeniem osoby odpowiedzialnej, które to naruszenie prawa materialnego miało wpływ na treść orzeczenia skutkując rażącym zaniżeniem wysokości przyznanego zadośćuczynienia.

Podnosząc powyższe zarzuty apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez:

podwyższenie zasądzonego od oskarżonych na rzecz małoletniej oskarżycielki posiłkowej zadośćuczynienia za czyn opisany w pkt III części dyspozytywnej wyroku do kwot po 25.000 zł;

zasądzenie od oskarżonych na rzecz małoletniej oskarżycielki posiłkowej K. K. (1) dodatkowego zadośćuczynienia w kwocie 75.000 zł od oskarżonego Ł. B. (1) tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku ze skazaniem za czyn opisany w pkt I części dyspozytywnej wyroku oraz w kwocie 25.000 zł od oskarżonej L. K. (1) tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku ze skazaniem za czyn opisany w pkt II części dyspozytywnej wyroku.




Pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej A. A. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za postawę orzeczenia, mając wpływ na treść wydanego wyroku, polegający na przyjęciu prze Sąd Okręgowy, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, że oskarżeni działali wspólnie i w porozumieniu w zamiarze bezpośrednim pozbawienia życia małoletniej H. A., a także że nie zostało udowodnione, że oskarżeni w 2019 r. spowodowali u H. A. obrażenia ciała w postaci urazu kości nosowej oraz podbiegnięć krwawych w okolicach oczu małoletniej, co skutkowało przyjęciem przez Sąd, że oskarżeni nie znęcali się nad H. A. ze szczególnym okrucieństwem oraz że nie dopuścili się zbrodni zabójstwa. W konsekwencji czego Sąd uznał Ł. B. (1) winnego spowodowania u małoletniej obrażeń skutkujących ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu w postaci choroby realnie zagrażającej życiu, uznając go tym samym za winnego dokonania występku z art. 156 § 3 k.k. i art. 207 § 1a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., a nie zbrodni zabójstwa. L. K. (1), Sąd uznał za winną jedynie znęcania się fizycznego i psychicznego, wspólnie i w porozumieniu z Ł. B. (1) nad nieporadną ze względu na wiek małoletnią H. A., tj. popełnienia występku określonego w art. 207 § 1a k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k., podczas gdy z analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, zgodnie z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego powinno się dojść do wniosku, iż zachowanie oskarżonych wyczerpało znamiona czynu określonego w art. 148 § 2 k.k. pkt. 1 i 3, poprzez miedzy innymi jej bicie, kopanie, uderzanie po całym ciele, spowodowanie u niej urazu kości nosowej, ograniczenie dostępu do jedzenia oraz zamykanie w ciemnym pomieszczeniu gospodarczym, polewania zimną wodą w ramach kary, już wymienione wyżej zachowania oskarżonych świadczą o szczególnym okrucieństwie oskarżonych. Nieprzerwane naganne zachowanie oskarżonych doprowadziło do zdarzenia z dnia 19 lutego 2021 r. poprzez niewspółmierną reakcję oskarżonego Ł. B. (1), na zachowanie małoletniej H. A., polegające na załatwieniu potrzeby fizjologicznej do łóżka, czym rozzłościła swoich opiekunów. Reakcja na w/w zachowanie małoletniej było zadanie silnego ciosu (kopnięcia z góry w nadbrzusze pokrzywdzonej), przez Ł. B. (1). Małoletnia w czasie zadania co najmniej jednego silnego ciosu, leżała naga na podłodze, nie miała możliwości obronić się przed atakiem opiekuna. Przy czym należy zauważyć iż świadkiem całego zdarzenia była oskarżona L. K. (1), która w żaden sposób nie zareagowała na zachowanie konkubenta. Następnie, na kilka minut wstawiła pokrzywdzoną pod lodowaty prysznic. Małoletnia H. A. doznała wielonarządowego urazu organów wewnętrznych. Oskarżeni, pozostawili małoletnią bez pomocy medycznej, którą wezwali dopiero wówczas, gdy uświadomili sobie, iż małoletnia jest w stanie agonalnym. Po wezwaniu Pogotowia, nie przekazali ratownikom informacji o tym co było przyczyną tak złego stanu zdrowia małoletniej. Ze wskazanych powyżej okoliczności, jasno wynika iż oskarżeni działali z zamiarem pozbawienia życia małoletniej H. A., co w konsekwencji winno doprowadzić do przyjęcia ich sprawstwa w przedmiocie zarzucanego im aktem oskarżenia czynu, tj. zbrodni zabójstwa ze szczególnym okrucieństwem oraz w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie w postaci działa z błahego powodu.

rażącą niewspółmierność kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec Ł. B. (2) za czyn I w wymiarze 15 lat pozbawienia wolności oraz 2 lata i 6 miesięcy za czyn II części dyspozytywnej wyroku, wymierzeniem kary łącznej 17 lat pozbawienia wolności. Co stanowi konsekwencję uznania przez Sąd Okręgowy, iż Ł. B. (1) dopuścił się jedynie występku z art. 156 § 3 k.k. i art. 207 § 1a k.k. w zw. z art. 11 § 2 .k. w stosunku do małoletniej H. A., co stanowi adekwatną kare w ocenie Sadu do stopnia winy oraz społecznej szkodliwości czynów, podczas gdy orzeczonej przez Sąd kary pozbawienia wolności za przypisane Ł. B. (1) czyny, nie sposób uznać za karę sprawiedliwą, stanowiącą adekwatną reakcje Sądu I instancji na zachowanie oskarżonego, z pewnością nie uwzględniającej wszystkich okoliczności przedmiotowych i podmiotowych czynu, w tym w szczególności okoliczności znęcania się poprzedzającego dokonanie kopnięcia z dużą siłą małoletniej w brzuch, dwu letniego okresu znęcania się nad nią. Z tych też względów, Sąd winien wymierzyć znacznie surowszą kare, w górnych granicach ustawowego zagrożenia odpowiadającej ogólnym dyrektywom wymiaru kary odpowiadającej celom kary w zakresie prewencji szczególnej i ogólnej oraz społecznego oddziaływania.

rażącą niewspółmierność kary pozbawienia wolności orzeczonej w wymiarze 3 lat za czyn I i kary 2 lat i 6 miesięcy za czyn II oraz kary łącznej 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności w stosunku do oskarżonej L. K. (1), będącej konsekwencją uznania przez Sąd I instancji, że oskarżona dopuściła się jedynie czynu z art. 207 § 1a k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. na szkodę H. A. i tym samym orzeczona kara jest adekwatna, podczas gdy orzeczona przez Sąd kara pozbawienia wolności za przypisane L. K. (1) przestępstwa z całą pewnością nie jest kara sprawiedliwą, stanowiącą właściwą reakcję Sądu na zachowanie oskarżonej podjęte wobec małoletniej córki H. A. w szczególności nie uwzględniając wszystkich okoliczności przedmiotowych i podmiotowych czynu w tym okresu poprzedzającego wydarzenia z dnia 19 lutego 2021 r., tj. okresu dwu letniego znęcania się nad małoletnią H. A.. Sąd nie uwzględnił uczestnictwa oskarżonej przy zadanym małoletniej ciosu, przez jej konkubenta Ł. B. (1), co powinno skłonić Sąd do wymierzenia oskarżonej kary w górnej granicy ustawowego zagrożenia odpowiadającej ogólnym dyrektywom wymiaru kary odpowiadającej celom kary w zakresie prewencji szczególnej i ogólnej oraz społecznego oddziaływania.

błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za postawę orzeczenia i mający wpływ na treść orzeczenia polegający na błędnym przyjęciu, że oskarżycielka posiłkowa A. A. reprezentowana była w sprawie przez ustanowionego pełnomocnika, a w konsekwencji naruszenie przepisów postępowania, a to art. 627 k.p.k. i przepisów Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, poprzez ich zastosowanie (choć i tak nieprawidłowe) i zasądzenie od każdego z oskarżonych na rzecz oskarżycielki posiłkowej A. A. kwot po 610 zł „tytułem poniesionych kosztów ustanowienia pełnomocnika w sprawie” w sytuacji, w której oskarżycielka posiłkowa w toku postępowania przygotowawczego i sądowego reprezentowana była przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu zarządzeniem Sądu Okręgowego Wydział III Karny w Świdnicy z dnia 10 marca 2021 r. (sygn.. akt: III Kp 147/21) w osobie Adwokat A. P. z Kancelarii Adwokackiej w Ś. i dopiero w przypadku złożenia przez tego pełnomocnika stosownego wniosku Sąd winien zasądzić koszty związane z pomocą prawną udzieloną oskarżycielce posiłkowej z urzędu bezpośrednio na rzecz tegoż pełnomocnika od Skarbu Państwa zgodnie z brzmieniem przepisów Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.

naruszenie § 11 ust. 1 pkt 3), § 11 ust. 2 pkt 5), § 15 - § 17 pkt 1) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, poprzez zasądzenie na rzecz oskarżycielki posiłkowej A. A. od oskarżonych kosztów związanych z udziałem pełnomocnika profesjonalnego w sprawie w wysokości nieodpowiadającej stawkom minimalnym przewidzianym w w.w. Rozporządzeniu.

naruszenie prawa materialnego tj. art. 455 § 1 k.c. w zw. z art. 56 § 1 k.k., poprzez kierowanie się przy ustaleniu wysokości zadośćuczynienia przesłanką, która nie mieści się w pojęciu „odpowiedniego” odszkodowania, o którym mowa w art. 445 § 1 k.c. tj. ekonomicznym położeniu osoby odpowiedzialnej, które to naruszenie prawa materialnego miało wpływ na treść wydanego wyroku skutkującym przyznaniem niższego zadośćuczynienia.

Podnosząc powyższe zarzuty, apelująca wniosła o:

zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uznanie Ł. B. (1) za winnego popełnienia zarzucanego mu aktem oskarżenia czynu z art. 148 § 2 pkt 1 i 3 k.k. w zw. z art. 207 § 1a i § 2 k.k. w zw. z art. 11 i wymierzenie mu kary:

- za czyn I – karę dożywotniego pozbawienia wolności;

- za czyn II – 2 lata pozbawienia wolności;

- na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art.. 88 k.k. w zw. z art. 77 § 2 k.k. – wymierzenie kary łącznej dożywotniego pozbawienia wolności.

2) zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uznanie L. K. (1) za winna popełnienia zarzucanego jej aktem oskarżenia czynu z art. 148 § 2 pkt 1 i 3 k.k. i art. 207 § 1a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. art. 31 § 2 k.k. i wymierzenie kary:

- za czyn I – karę dożywotniego pozbawienia wolności;

- za czyn II – karę 2 lat pozbawienia wolności;

- na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 88 k.k. w zw. art. 77 § 2 k.k. – wymierzenie kary łącznej dożywotniego pozbawienia wolności.

3) o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt XIII rubrum, poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia; ewentualnie oddalenie w całości wniosku Adwokat K. P. pełnomocnika substytucyjnego pełnomocnika z urzędu oskarżycielki posiłkowej A. A. „o zasądzenie kosztów pełnomocnictwa na rzecz A. A. według norm przypisanych”. W przypadku zaś nieuwzględnienia przez Sąd Odwoławczy ww wniosków wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez zasądzenie od oskarżonych na rzecz oskarżycielki posiłkowej A. A. kosztów związanych z udziałem pełnomocnika w postępowaniu przygotowawczym i w postępowaniu sądowym według norm przepisanych.

4) o zasądzenie od oskarżonych solidarnie na rzecz oskarżycieli posiłkowej A. A. kwoty 50.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wraz z odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 14 grudnia 2021 r. do dnia zapłaty.

5) o zasądzenie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżycielce prywatnej z urzędu, oświadczając jednocześnie iż koszty te nie zostały pokryte ani w części, a w całości.





Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.

Kierując się względami wskazanymi w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. m.in. wyrok z 16 listopada 2021 r. IV KK 448/20 , wyrok z dnia 19 stycznia 2022 r. I KA 13/21) odstąpiono od sporządzenia uzasadnienia na formularzu o którym mowa w art.99a §1 k.p.k.).

Aczkolwiek kwestionowane w apelacjach kwestie : przyjęty przez Sąd I instancji zamiar w zakresie skutku w postaci spowodowania śmierci (brak zamiaru), istnienia (braku istnienia) współdziałania w tym zakresie oskarżonej z oskarżonym, okoliczności powstania obrażeń w okolicy twarzy pokrzywdzonej H. A. w styczniu 2019 r. zostały wysłowione przy użyciu zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych to ich analiza w połączeniu z uzasadnieniem apelacji prowadzi do wniosku ,iż apelujący kwestionują w istocie, pierwotnie, prawidłowość oceny dowodów z perspektyw art. 7 k.p.k., której to zarzucanych wadliwości konsekwencją są wysłowione w zarzutach wadliwie zdaniem apelujących ustalenia faktyczne. Przypomnieć należy ,że zasada swobodnej oceny dowodów, leżąca u podstaw prawidłowego wyrokowania, nie może prowadzić do dowolności ocen i takiego wyboru dowodów, którego prawidłowości nie dałoby się skontrolować w trybie odwoławczym (wyrok SN z 5.09.1974 r., II KR 114/74, OSNKW 1975/2, poz. 28). Zarzut naruszenia art. 7 k.p.k. wymaga jednak wykazania wad w ocenie konkretnych dowodów dokonanej przez sąd orzekający, prowadzących do wniosku, iż ocena ta przekracza granice swobodnej (wyrok SN z 20.04.2004 r. – V KK 332/03, Prok. i Pr.-wkł. 2004/7–8, poz. 6; wyrok SA w Poznaniu z 26.11.2012 r., II AKa 149/12, LEX nr 1264421; wyrok SA w Warszawie z 12.10.2012 r., II AKa 272/12, LEX nr 1238289). Konieczne jest wykazanie konkretnych błędów w sposobie dochodzenia do określonych ocen, przemawiających w zasadniczy sposób przeciwko dokonanemu rozstrzygnięciu (wyrok SA w Warszawie z 12.09.2012 r., II AKa 228/12, LEX nr 1238267). W rachubę może wchodzić np. pominięcie istotnych środków dowodowych, niedostrzeżenie ważnych rozbieżności, uchylenia się od oceny wewnętrznych czy wzajemnych sprzeczności (wyrok SA we Wrocławiu z 19.04.2012 r., II AKa 85/12, LEX nr 1162856). Przekonanie sędziowskie, stanowiące podstawę każdego orzeczenia, wtedy tylko nie zasługuje zatem na respektowanie, gdy zostanie wykazane, że jest nietrafne (postanowienie SA w Krakowie z 12.06.2001 r., II AKz 225/01 KZS 2001/6, poz. 34).Uwiarygodnienie zarzutu dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów wymaga zatem wykazania w oparciu o fakty i ich pogłębioną logiczną analizę, że rzeczywiście sąd pominął dowody istotne dla rozstrzygnięcia o sprawstwie i winie, że włączył do podstawy ustaleń dowody nieujawnione, że uchybił regułom prawidłowego logicznego rozumowania lub że uchybił wskazaniom wiedzy lub życiowego doświadczenia (postanowienie SN z 18.02.2015 r., II KK 8/15, LEX nr 1654741). Nie może osiągnąć skutku środek odwoławczy, który tego nie czyni, a jedynie przedstawia polemiczne wersje zdarzeń czy rozumowanie odmienne, oparte na innym systemie wartości (postanowienie SA w Krakowie z 27.06.2000 r., II AKz 208/00, KZS 2000/7–8, poz. 46). O przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów można mówić wtedy, gdy ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego zawiera oczywiste błędy natury faktycznej (np. niedostrzeżenie istotnych dowodów czy okoliczności) bądź logicznej (niezrozumienie implikacji wynikających z treści dowodów) (postanowienie SN z 25.02.2014 r., IV KK 31/14, LEX nr 1441277). Co oczywiste, nie stanowi naruszenia przepisów art. 7 i 410 dokonanie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób odmienny od oczekiwań stron procesowych (postanowienie SN z 19.02.2014 r., II KK 17/14, Prok. i Pr.-wkł. 2014/5, poz. 1). Reasumując ,przekonanie sądu o wiarygodności jednych i niewiarygodności innych dowodów pozostaje pod ochroną art. 7 k.p.k. wtedy, gdy jest poprzedzone ujawnieniem na rozprawie głównej całokształtu istotnych okoliczności sprawy (art. 410 k.p.k.) w sposób podyktowany obowiązkiem dociekania prawdy (art. 2 § 2 k.p.k.) i stanowi wyraz rozważenia (art. 7 k.p.k., art. 4 k.p.k.), zgodnie z regułami poprawnego rozumowania, doświadczeniem życiowym i wskazaniami wiedzy, wszystkich ważkich okoliczności przemawiających na korzyść i niekorzyść oskarżonego (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16.12.1974 r., Rw 618/74, OSNKW 1975 r., z. 3-4, poz. 47).

Uznając te zarzuty za niezasadne i uznając za prawidłowe ustalenia faktyczne w tym zakresie (nawet przy przyjęciu odmiennej niż przyjęta przez Sąd I instancji ustalenia co do tego czy oskarżona widziała moment kopnięcia pokrzywdzonej przez oskarżonego ) , uzupełniając argumentację w tym zakresie użytą przez Sąd I instancji miano na uwadze :

W zakresie zarzutów związanych z kwestionowaniem nie ustalenia istnienia zamiaru zabójstwa , jak też współsprawstwa oskarżonej w tym zakresie .

Ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości określonej postaci zamiaru – tu zabójstwa w zamiarze bezpośrednim lub ewentualnym ,w sytuacji gdy sprawca – a praktyka orzecznicza dowodzi iż dzieje się tak w większości spraw dotyczących zarzutu spowodowania lub usiłowania spowodowania śmierci człowiek na płaszczyźnie kwalifikacji z art.148 k.k. – przeczy temu zamiarowi wymaga całościowej , możliwie precyzyjnej w realiach dowodowych danego postępowania , analizy okoliczności uchwytnych „ z zewnątrz „ a więc oprócz sposobu działania, rodzaju użytego narzędzia i siły ciosu uwzględnione także motywacja i pobudki sprawcy, stosunki pomiędzy sprawcą a pokrzywdzonym, tło zajścia, dotychczasowy tryb życia sprawcy oraz wszelkie inne przesłanki wskazujące na to, że sprawca, chcąc spowodować uszkodzenie ciała, swoją zgodą, stanowiącą realny proces psychiczny, obejmował skutek w postaci śmierci ofiary i skutku tego chciał lub na niego się godził . Ustalenie istnienia zamiaru zabicia człowieka odróżnia przestępstwo z art. 148 k.k. od nieumyślnego spowodowania śmierci z art. 155 k.k. i spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu ze skutkiem śmiertelnym z art. 156 § 3 k.k. , a także oddziela odpowiedzialność za usiłowanie zabójstwa (art. 13 § 1 w zw. z art. 148 § 1 k.k. ) od spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu z art. 156 § 1 k.k. którego następstwem jest śmierć pokrzywdzonego (art.156 § 3 k.k. – jak in concreto, cezurę pomiędzy tymi typami przestępstw wyznacza ich strona podmiotowa (por m.in. wyrok SN z 3.9.2002 r., V KKN 401/01, Prok. i Pr. 2003, Nr 1, poz. 6; wyr. SA w Katowicach z 17.9.2009 r., II AKa 232/09, Prok. i Pr. 2009, Nr 4, poz. 28). W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się (por. m.in.,. SA w Gdańsku w wyroku z 10.7.2014 r. II AKa 88/14, Legalis) że ustalenia dotyczące zamiaru zabójstwa "nie mogą opierać się jedynie na odnoszących się do strony wykonawczej faktach analizowanych w oderwaniu od innych istotnych okoliczności sprawy, lecz powinny stanowić pochodną rozważenia przez sąd całokształtu okoliczności zdarzenia przestępnego, w tym stosunku oskarżonego do pokrzywdzonego, właściwości osobistych strony biernej procesu, sposobu życia, pobudek oraz motywów działania oskarżonego, mogących świadczyć o tym, że chciał on dokonać zabójstwa lub też przewidując możliwość jego dokonania na to się godził".Dla możliwości przyjęcia zamiaru, in concreto zamiaru zabójstwa (niezależnie czy bezpośredniego czy ewentualnego) konieczne jest jednoczesne zaistnienie 2 warunków konstytutywnych, to jest na płaszczyźnie intelektualnej uświadomienie sobie przez sprawcę możliwości nastąpienia określonego skutku co do rodzaju i zakresu na skutek własnego zachowania ,zaś na płaszczyźnie psychicznej (woli) objęcie takiego uświadomionego skutku chęcią zaistnienia (zamiar bezpośredni) lub godzenia się na jego zaistnienie, innymi słowy obojętność co do możliwości nastąpienia takiego skutku (zamiar ewentualny). W przypadku zaś skutku objętego nieumyślnością sprawca, na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, powoduje ten skutek choć nawet go nie przewidywał natomiast mógł przewidzieć (nieświadoma nieumyślność) lub też przewidywał natomiast nie godził się na jego zaistnienie, ani tym bardziej go nie chciał (świadoma nieumyślność). Oznacza to , iż różnica w prawnej ocenie zachowania powodującego określony skutek, in concreto spowodowania śmierci pokrzywdzonej, wiąże się z ustaleniem możliwości przypisania sprawcy obu elementów konstytutywnych dla zamiaru, brak któregokolwiek z nich wyklucza możliwość przypisania umyślności (zamiaru), przenosząc płaszczyznę odpowiedzialności na nieumyślność. Odnosząc to do apelacji prokuratora to zwrócić należy uwagę na ,że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie uzasadnia wniosku iż podstawą nie przyjęcia w co do oskarżonego zamiaru zabójstwa była już płaszczyzna intelektualna tzn. nie uświadomienie sobie przez oskarżonego możliwego następstwa w postaci śmierci pokrzywdzonej w sytuacji zadania leżącej na podłodze pokrzywdzonej, będącej małym dzieckiem, określonego co do sposobu wykonania , zadanego co najmniej z dość dużą siłą kopnięcia w okolice jamy brzusznej (przy świadomości wniosków wynikających z opinii biegłego co do tego iż samo takie uderzenie w innych okolicznościach to jest gdyby np. pokrzywdzona stała, siedziała mogłoby nie prowadzić do powstania obrażenia które stało się przyczyną śmierci) lecz płaszczyźnie woli to jest brak chęci spowodowania tego skutku (zamiar bezpośredni) jak też godzenie się na niego (zamiar ewentualny), a objęcie godzeniem skutek w postaci choroby realnie zagrażającej życiu.

Nie jest kwestionowane ustalenie ,iż oskarżony nie ponowił uderzenia nogą czy w inny sposób , był świadom że uderzenie było mocne i pokrzywdzona zareagowała wyraźnymi objawami bólu , jednocześnie zachowała przytomność , oskarżona , jak zwykle to czyniła umieściła ją pod prysznicem , po czym wysuszyła , ubrała i położyła do łóżka , kiedy to pokrzywdzona płakała , jak czyniła to wielokrotnie wcześniej , innymi słowy oskarżony w tych okolicznościach do momentu ujawnienia się zachować jak wymioty , osłabienie , ograniczony kontakt , wreszcie zatrzymanie oddychania mógł nie zakładać (uświadamiać ) rozpoczęcia procesu chorobowego (krwotoku do jamy brzusznej) prowadzącego do śmierci . Pomocniczo wskazać należy na wypowiedzi biegłego z zakresu medycyny sądowej (k.2531-2533) który wskazał m.in. „ szacunkowo to była dość duża siła, z jaką zadano ten uraz. Uszkodzenie narządów wewnętrznych spowodowało, że nastąpił krwotok wewnętrzny…. Objawy ze strony dziecka z pewnością narastały w czasie w trakcie postępującego krwawienia do jamy brzusznej, na początku mogły to być dolegliwości bólowe, wymioty, a później objawy związane z utratą krwi, zaburzenia oddychania, sinica, które podawane są przez podejrzanych w wyjaśnieniach” . Oceniając z perspektywy świadomości oskarżonego ale także oskarżonej sposób reakcji i zachowania pokrzywdzonej po zadaniu uderzenia, kiedy przez pewien czas przebywała jeszcze w łazience ,a akcentowane w apelacjach, jako słanianie się czy wręcz wywracanie się pamiętać należy o treści zeznań drugiej z pokrzywdzonych, K. K. (1), która była i to niejednokrotnie świadkiem zachowania młodszej siostry w łazience w czasie używania wobec niej prysznica , a która przesłuchiwana po raz pierwszy w, kilka dni po zdarzeniu (25 lutego 2021 r. k 198 - 199, przy widocznym i zrozumiałem powoływaniu się na niepamięć przez małoletnią pokrzywdzoną w trakcie drugiego z przesłuchań - 23 września 2021 r. stenogram k 1843 1853) zeznała m.in. iż H. płakała, przewracała się w brodziku oraz przy jego wyjściu, by wskazać iż młodsza siostra zwykle tak upadała, często, co o tyle zrozumiałe kiedy uwzględnić wiek dziecka, fakt iż było płaczące, z pewnością przestraszone, mokre na śliskim podłożu. Z tej perspektywy taki sposób zachowania się pokrzywdzonej krytycznego dnia , kiedy rozpoczął się już i narastał proces krwawienia do jamy brzusznej mógł nie być objęty świadomością oskarżonych ( zwłaszcza oskarżonej biorąc pod uwagę jej poziom rozwoju intelektualnego , o czym dalej) jako sytuacja nowa , atypowa, wskazująca sama przez się na rozpoczęty proces chorobowy prowadzący w efekcie do śmierci. Pamiętać przy tym także należy , iż spowodowane przez kopnięcie krwawienie do jamy brzusznej jest obrażeniem zagrażającym życiu natomiast nie jest to obrażenie tego rodzaju które co do zasady zawsze , szybko , przy niewielkich lub żadnych szansach na uratowanie życia nawet przy optymalnej co do czasu i zakresu pomocy medycznej ,prowadzi do śmierci , innymi słowy tzw. skutkiem koniecznym , pewnym – „ w takich sytuacjach nigdy nie jesteśmy w stanie zagwarantować, że pomoc medyczna uratowałaby życie dziecku dlatego, że organizm ludzki jest zespołem układów wzajemnie na siebie oddziałujących i nieraz bywa tak, że nawet mimo skutecznego leczenia operacyjnego dochodzi jednak do zgonu. W przedmiotowym przypadku z uwagi na charakter obrażeń tzn. nie doszło do uszkodzenia np. aorty czy dużego narządu mięśniowego i krwotok wewnętrzny rozwijał się przez pewien okres czasu mogę stwierdzić, że szybka pomoc medyczna dawałaby szansę na uratowanie dziecka (podkreślenie SA). Wiadomo, że im szybciej tym większe szanse, ale konkretnego przedziału czasowego nie jestem w stanie określić”

Z kolei kiedy ujawniły się już skutki narastającego krwawienia w postaci zachowań pokrzywdzonej wcześniej wskazanych, które nie zdarzały się wcześniej ,mimo stosowania wobec niej przemocy fizycznej (pamiętając iż urazowi wewnętrznemu narządów w brzuchu nie towarzyszyły uchwytne na zewnątrz ślady co potwierdzają zeznania osób uczestniczących w reanimacji pokrzywdzonej ,jak też opinia biegłego) , a które wskazywały na zagrożenie dla życia pokrzywdzony to przeciw przyjęciu elementu woli w postaci godzenia się na ten skutek przez oskarżonego, jak też perspektywy oceny czy zachowanie oskarżonych w tym zakresie jest efektem porozumienia z oskarżonym w zakresie realizacji znamion przestępstwa z art. 156 § 1 k.k. czy art.148 k.k., przeczą przemawiają zachowania podjęte przez oskarżonego w postaci wezwania karetki pogotowia. Prawdą jest , iż wezwanie to nastąpiło po kilkuminutowej zwłoce w stosunku do czasu stwierdzenia zwymiotowania przez pokrzywdzoną, narastającej utraty przytomności która była wynikiem rozmowy prowadzonej pomiędzy oskarżonymi, natomiast zebrany materiał dowodowy nie przemawia za zasadnością twierdzenia zawartego w apelacjach, iż ta zwłoka, szerzej ujmując, późne wezwanie pogotowia, ukrycie urazu brzucha, było wynikiem działania zamierzonego to jest realizacją zaistniałego wcześniej zamiaru zabójstwa pokrzywdzonej, mającego wystąpić u obojga oskarżonych. W tym zakresie mieć bowiem na uwadze należy:

- nie może budzić wątpliwości iż oskarżona znajdowała się w tym czasie w stanie nietrzeźwości, skoro ten stan potwierdzono wynikiem badania przeprowadzonego już po upływie pewnego czasu od zdarzenia (choć w ramach samego dnia) ,wskazującego na stan nietrzeźwości, który musiał być intensywniejszy w czasie zdarzenia biorąc pod uwagę upływ czasu i proces wydalania alkoholu,

- analogicznie nie może budzi wątpliwości to , iż oskarżona była w pełni świadoma tego ,że rodzina , w szczególności ona sama w zakresie sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej znajdowała się pod nadzorem kuratora czy asystenta rodziny, zastrzeżenia wobec niej podnoszone były także czy to przez sąsiadów czy część członków rodziny, co powodowało konieczność udzielania przez nią informacji czy wyjaśnień. Nawet przy uwzględnieniu poziomu intelektualnego oskarżonej musiała być świadoma była tego ,że jest wysokie prawdopodobieństwo pojawienia się funkcjonariuszy policji i zbadania jej na zawartość alkoholu , zaś ujawnienie stanu nietrzeźwości mogło spowodować, i z wysokim prawdopodobieństwem, spowodowałoby reakcję w zakresie wykonywanej przez nią władzy rodzicielskiej. Z tej perspektywy podnoszenie przez nią wątpliwości w tym zakresie w rozmowie z oskarżonym , co skutkowało kilkuminutową zwłoką wezwanie pogotowia miało realny z jej subiektywnej perspektywy charakter, nie było zaś jedynie instrumentalnym, innymi słowy nieprawdziwym a mający jedynie ukryć realizację zamiaru zabójstwa,

Zwrócić także uwagę należy na wnioski jakie wynikają w omawianym zakresie z opinii psychiatrycznej - psychologicznej wydanej co do oskarżonej (k 1654 - 1691) gdzie oprócz rozpoznania u pokrzywdzonej upośledzenia umysłowego w stopniu lekkim, skutkującego przyjęciem znacznie ograniczonej zdolności do rozpoznania znaczenia czynu jak i pokierowania swoim postępowaniem , wskazano także iż oskarżona z uwagi na swoje ograniczenia zarówno intelektualne i wychowawcze w znacznym stopniu nie zdawała sobie sprawy z tego jak je mogło być konsekwencje dla stanu zdrowia fizycznego dzieci jak też zdrowia psychicznego podejmowanych przez nią i jej partnera działań , nie ma wystarczająco dobrze wytworzonych mechanizmów pozwalających na kontrolę zachowań emocjonalnych, nie ma rozwiniętego myślenia abstrakcyjnego pozwalającego na przewidywania odległych skutków swoich zachowań, koncentruję się na realizacji tylko bieżących potrzeb. Ma trudności z wyobrażeniem sobie skutków własnego postępowania, wyobrażenia sobie jak czuje się dziecko.

- ta ostatnio okoliczność , uwzględniając dodatkowo dane wynikający m.in. z treści notatek funkcjonariuszy policji (m.in. k. 6) o utrudnionym kontakcie z oskarżoną , jest także pomocna przy ocenie znaczenia treści informacji przekazywanych , zwłaszcza przez oskarżoną w trakcie 2 rozmów telefonicznych z pracownikiem pogotowia ratunkowego, w których bez wątpienia oskarżona zaprzeczyła aby dziecko zostało pobite (k 647 - 656), z jednoczesnym dostrzeżeniem że w trakcie jednej z tych rozmów oskarżona, wbrew oczywistym faktom i co nie miało znaczenia dla jej obaw , potwierdziła iż to oskarżony jest ojcem pokrzywdzonej. Takie zachowanie oskarżonej trafnie zostało ocenione przez Sąd I instancji nie jako element realizacji powziętego wcześniej zamiaru spowodowania wraz oskarżonym śmierci pokrzywdzonej lecz rezultatem przyjętej przez oskarżoną, na miarę jej możliwości, postawy związanej ze świadomością możliwych negatywnych następstw przede wszystkim dla niej samej ,jak też jako matki .

Z treści zebranych dowodów ustalono ponad wszelką wątpliwość, iż pierwszy telefon na pogotowie został wykonany przez oskarżonego o godz. 22:49, o godz. 22:59 dyspozytor pogotowia wykonał telefon i rozmawiała z nim oskarżona przekazując określone informacje ,wreszcie o godz. 23:17 kolejne połączenie telefoniczne wykonał dyspozytor pogotowia , po raz kolejny wskazując na próbę zorganizowania przyjazdu pogotowia (przyjazną nastąpić z innej, mniejszej miejscowości,) wskazując iż pogotowie przyjedzie za około 15 minut (k 655 − pod koniec rozmowy). Wynika z nich niezbicie , iż przyjazd pogotowia po co najmniej 40 minutach (a w praktyce więcej) od pierwszego wezwania nastąpił z przyczyn od oskarżonych niezależnych (pamiętać należy iż zdarzenie miało miejsce w okresie intensywnej fazy Covid istotnie ograniczającym faktycznie dostępność pomocy medycznej ,w tym także ratunkowej co do szybkości działania ) , nie mieli podstaw do zakładania tego rodzaju przebiegu zdarzeń, a tym samym nie może stanowić potwierdzenia, wręcz przeciwnie przemawia za tezą przeciwną, istnienia zamiaru zabójstwa pokrzywdzonej. W tym kontekście, mając na uwadze iż z karty czynności ratowniczych wynika ,iż w chwili przyjazdu pogotowia, już w mieszkaniu pokrzywdzona wymagała podjęcia czynności reanimacji , które okazały się , bezskuteczne po raz kolejny odwołać należy się do wskazań dokonanych przez biegłego z zakresu medcyny „ od momentu zatrzymania krążenia, ogólnie, przez okres ok. 3 minut, jeżeli podjęta będzie resuscytacja w większości przypadków jest szansa na przywrócenie czynności życiowych, uratowanie życia, co oczywiście zależy od przyczyn zatrzymania krążenia. Natomiast w tym przypadku nie wiemy dokładnie, przez jaki okres czasu dziewczynka była w stanie zatrzymania krążenia …gdyby pomoc była udzielona najszybciej jak to możliwe i podano by takie okoliczności oczywiście stwarzałoby to większe szanse na uratowanie dziecka. Można byłoby przygotować zespół w szpitalu. Natomiast w tej sprawie było już na wszystko za późno. Zanim pogotowie przyjechało doszło do zatrzymania funkcji życiowych nierokujące na uratowanie dziecka, zbyt duży okres czasu upłynął od urazu do podjęcia czynności ratunkowych … czynności, aby ograniczyć krwotok nie było na etapie przed przewiezieniem dziecka do szpitala (podkreślenie SA – brak możliwości podjęcia przez oskarżonych efektywnych działań w zakresie powstrzymania wewnętrznego krwawienia na miejscu zdarzenia)… czas przyjazdu pogotowia i czas podjęcia czynności reanimacyjnych ma wpływ, jeżeli po zatrzymaniu krążenia zostało wezwane pogotowie ratunkowe i przyjechało po 40 minutach to szans na uratowanie dziecka nie było.

W zakresie ustalenia o braku współsprawstwa po stronie oskarżonej oprócz wyżej wymienionych okoliczności za trafnością ustaleń Sądu I instancji przemawia także prawidłowość ustalenia , że w czasie zdarzenia oboje oskarżeni zdenerwowali się tym że pokrzywdzona kolejny raz nie informowała że potrzebuje załatwić potrzebę fizjologiczną tylko zmoczyła łóżko na którym leżała, co spowodowało ,że oskarżona , niejako „typowo” się ciągnąc za rękę zaprowadziła ją do łazienki gdzie ją rozebrała do naga, by tak jak to bywało w takich przypadkach za karę wstawić ją pod zimny prysznic, swojego zachowania nie uzasadniała w żaden sposób z oskarżonym .Brak jest dowodowych podstaw do przyjęcia aby okoliczność (nie kwestionowana) iż pokrzywdzona znalazła się w pozycji leżącej na ziemi było wynikiem celowego działania oskarżonej w takim znaczeniu aby było to podyktowane zamiarem ułatwienia kopnięcia przez oskarżonego , czy tez aby oskarżona w tym celu przytrzymywała pokrzywdzoną . To oskarżony , którego osobowość jak wynika z opinii psychiatryczno - psychologicznej (k 1592 - 1634) cechuje się m.in. tym iż ma niskie umiejętności radzenia sobie w sytuacjach subiektywnie trudnych, niezgodnych z własnymi oczekiwaniami co przez frustracji potrzeb czy kumulacji negatywnych emocji może przejawiać się zachowaniami impulsywnymi o charakterze emocjonalnym, znajdując się w takim stanie (jak wynika z jego wyjaśnień k 203 - 209) wszedł bez zapowiedzi do łazienki i widząc leżącą na podłodze pokrzywdzoną zadał jej w opisany przez siebie sposób kopnięcie w brzuch. Podkreślić przy tym należy , iż oskarżony zadał jedno kopnięcie po nagłym wejściu do łazienki , a tym samym czas wykonywania przez niego ruchu był bardzo krótki , w kategoriach kilku sekund, w tym układzie nawet przy ustaleniu iż oskarżona mogła to uderzenie zauważyć to nie była w stanie podjąć żadnego działania aby mu zapobiec, oskarżony kolejnych uderzeń, mimo obiektywnej możliwości, nie zadał, stąd nawet ustalenie, odmienne od poczynionego przez Sąd I instancji, czy oskarżona widziała to uderzenie nie prowadzi do wniosku w zakresie zamiaru podnoszonego w apelacjach.

Nie była wadliwa ocena ,że dowody w postaci zeznań E. M., J. M., B. N., P. R., K. B., którym trafnie dano wiarę , a które to zeznania odnoszą się one do przeprowadzanych badań lekarskich i czynności funkcjonariuszy Policji w związku podejrzeniem spowodowania u pokrzywdzonej H. A. obrażeń ciała w okolicy nosa i oczu, przy nie kwestionowaniu ustalenia , że pokrzywdzona miała a tym czasie tego rodzaju obrażenia , nie pozwalają uznać za udowodnione , w sposób respektujący reguły z art.5 § 1 i 2 k.p.k. ,że oskarżeni w styczniu 2019 spowodowali u pokrzywdzonej H. A. obrażenia ciała w postaci urazu kości nosowych oraz podbiegnięć krwawych w okolicy oczu obustronnie, innymi słowy wykluczyć alternatywny , wskazywany przez oskarżonych mechanizm ich powstania tj. przypadkowy upadek lub uderzenie o przedmiot małego dziecka .Można zgodzić się ,że z perspektywy zachowań przypisanych oskarżonym istnieje prawdopodobieństwo, iż obrażenia te były rezultatem działania oskarżonych w ramach realizacji znamion znęcania się, czy że stopień prawdopodobieństwa powstania tych obrażeń w taki sposób jest większy od wskazywanego przez oskarżonych to jednak nie jest to wystarczające dla przypisania oskarżonym sprawstwa spowodowania tych obrażeń. Akceptując taką ocenę Sądu I instancji Sąd Apelacyjny miał na uwadze:

- wiedza powszechnie dostępna wskazuje iż w przypadku małego dziecka (w styczniu 2019 r. pokrzywdzona miała niespełna półtorej roku, była w wieku typowym dla podejmowania prób samodzielnego chodzenia czy też chodzenia ale dotkniętego wysokim prawdopodobieństwem upadku) wskazywany przez oskarżonych mechanizm powstania tych obrażeń jest możliwy i nie ma charakteru nadzwyczajnego,

- za wiarygodnością wyjaśnień oskarżonych przemawia wzgląd na pozostałą treść wyjaśnień w których przyznawali, co do zasady, zachowania które następnie stały się podstawą zarzutów postawionych i przestępstw im przypisanych, łącznie z tymi które w przypadku oskarżonego stały się podstawą przypisania mu spowodowania śmierci pokrzywdzonej. Z tej perspektywy, uwzględniając dodatkowo potencjał intelektualny obojga oskarżonych, brak jest przekonujących podstaw do przyjęcia , iż w tej części wyjaśnienia oskarżonych nie zasługują na wiarę, zasługują zaś w zakresie pozostałych zachowań składających się na przypisane im przestępstwa znęcania , skoro przedmiotowe obrażenia okolicy oczu, biorąc pod uwagę zachowania przypisane, nie miałyby charakteru zachowania o największym ciężarze gatunkowym, najbardziej karygodnego, co mogłoby z perspektywy zasad doświadczenia życiowego, logiki uzasadniać podjęcie przez oskarżonych próby ograniczenia, bo przecież nie wykluczenia, odpowiedzialności karnej za przestępstwo znęcania

- w zakresie wskazywanych w apelacji zeznań świadków to świadek E. M. zeznała m.in. (k 2432 „krwiak okularowy jest to uraz w następstwie działania zamierzonego lub niezamierzonego i takie pytanie na pewno było do matki i ona zaprzeczyła żeby dziecko zostało uderzone. Zdarza się w mojej praktyce, że wieku 1 - 2 r. życia urazy w gębie głowy z następstwie upadku, przypadkowego urazu, zdarzają się i zazwyczaj rodzice o tym informują. Podczas dotychczasowej pracy i opieki nad matką i jej rodziną, ja nie miałam powodów żeby nie wierzyć że to się stało tak jak ona to przedstawiała ... ja z takiej troski aby poszerzyć wiedzę co mogło być przyczyną siniaków, skontaktowałem się ze znajomym policjantem” świadek K. B. (funkcjonariusz policji w, k. 2533) „ znam E. M. to jest pani doktor, ona telefonowała do mnie że ma taką sytuację, że dziecko na wizycie miało podbiegnięcia krwawe. Z tego co kojarzę było tłumaczenie uderzeń się dziecka czy upadnięcia, już nie pamiętał szczegółów. Prawdopodobnie wtedy skierowałem na miejsce dzielnicowego, choć minęło dużo czasów i nie jestem pewien. Nie przypominam sobie aby później jakoś wracał do tej sprawy... mogłem powiedzieć, że sprawa została zaopatrzona, bo mój zastępca poinformował mnie, że sprawa została zaopatrzona „ (co potwierdzają zeznania św. M. S.) w zestawieniu z faktem, iż podjęte czynności nie doprowadziły wówczas do ujawnienia się okoliczności wskazujących na inny niż wskazywany przez matkę pokrzywdzonej mechanizm powstania obrażeń, prowadząc w efekcie do decyzji procesowej prokuratora o odmowie wszczęcia postępowania .

Nie była wadliwa ocena Sądu I instancji w zakresie nie przyjęcia oceny prawnej (kwalifikacji prawnej ) ,iż zachowanie obojga oskarżonych w zakresie przestępstwa znęcania się nad H. A. miało charakter „szczególnego okrucieństwa „ w znaczeniu art.207 § 2 k.k., typizującego kwalifikowaną postać znęcania się w stosunku do podstawowej z art.207 § 1 k.k. Jak trafnie wskazuje się w literaturze "szczególne okrucieństwo" jest tak bardzo ocennym wyrażeniem normatywnym, że może powodować rozbieżności interpretacyjne i różnice w praktyce stosowania art. 207 § 2 k.k. ..W ocenie Sądu Apelacyjnego szczególne okrucieństwo polega na stosowaniu przez sprawcę wyjątkowo drastycznych metod działania, które sprawiają, iż cierpienia ofiary są bardzo dolegliwe, zdecydowanie ponadprzeciętne w stosunku do silnego cierpienia powodowanego realizacją znamion przedmiotowych w znaczeniu czynności wykonawczych , chodzi zatem o zadawanie pokrzywdzonemu takich cierpień, które przekraczają znacznie swoją intensywnością określone w art. 207 § 1 k.k. pojęcie znęcania się. Różnica pomiędzy znęcaniem się fizycznym i psychicznym, o którym mowa w § 1, a szczególnym okrucieństwem, o którym mowa w § 2, tkwi w szczególnym natężeniu dolegliwości zadawanych konkretnej ofierze (zob. M. Szewczyk, w: A. Zoll, KK. Komentarz. Część szczególna, t. 2, 2008, s. 733). Interpretując pojęcie szczególnego okrucieństwa, występujące w typie kwalifikowanym zabójstwa, proponowano oceniać je z punktu widzenia: skutków w postaci znacznej dolegliwości fizycznej lub innych następstw czynu; proporcji nasilenia przemocy w stosunku do stawianego oporu; szczególnie zabarwionego zamiaru sprawcy; sposobów i rodzaju działania sprawcy ( J. Kasprzycki, Zabójstwa, s. 125). Zgodzić należy się jednak z poglądem, że cecha "szczególnego okrucieństwa" w zachowaniu sprawcy wiąże się nie tyle ze skutkami czynu, ile przede wszystkim z rodzajem i sposobem działania. Powinna być ona więc rozpatrywana zawsze w odniesieniu do konkretnej osoby, relatywnie do jej stanu fizycznego i psychicznego (wyr. SN z 17.12.1970 r., IV KR 199/70, OSN(K) 1971, Nr 5, poz. 70).W tym kontekście odnosząc się do cechy jaką są właściwości osobiste pokrzywdzonego – in concreto małego dziecka pamiętać jednocześnie należy ,że właśnie te cechy stały się podstawą decyzji ustawodawcy o wprowadzeniu do porządku prawnego typu kwalifikowanego z uwagi na nieporadność wynikającą z wieku (art.207 § 1 a k.k. , przewidujący znacznie zaostrzoną odpowiedzialność karną w stosunku do typu podstawowego ) dlatego , skoro kwestia wieku i wynikającej stąd nieporadności jest warunkiem (znamieniem) odpowiedzialności za przestępstwo z art.207 § 1 a k.k.(przypisane obojgu oskarżonym) to nie może ona sama w dobie , zawsze , przesądzać jednocześnie o zrealizowaniu znamienia typu kwalifikowanego z art.207 § 2 kk. a więc „ szczególnego okrucieństwa , rozumiejąc ,iż z perspektywy ocen etycznych mogą być i są częstą formułowane oceny traktujące znęcanie się nad małym dzieckiem zawsze w kategoriach działania okrutnego czy szczególnie okrutnego ( przy potocznym znaczeniu tych zwrotów ). Na marginesie należy zauważyć ,iż oceniając zachowanie przypisane L. K. czy oskarżonemu w zakresie pozostałym od znamion czynu z art.156 § 3 k.k. (a więc zadania uderzenia w dniu 19 lutego 2021r.) w zestawieniu z czynem im przypisanym a popełnionym na szkodę K. K. (1) to zakres podejmowanych w ich ramach rodzajów czynności wykonawczych nie odbiega istotnie od czynu polegającego na znęcaniu się nad H. A. , przy czym w zakresie znęcania się na K. K. sam oskarżyciel publiczny nie zdecydował się na przyjęcie kwalifikacji z art.207 § 2 k.k. , nie jest to także kwestionowane w obu apelacjach. Z tych powodów zaakceptowano ocenę prawną Sądu I instancji , którego konsekwencją jest jednocześnie m.in. uwzględnienie bardzo młodego wieku pokrzywdzonej (w ramach „wieku” w rozumieniu art.207§ 1 a k.k. ) jako okoliczności wpływającej na stopień społecznej szkodliwości czynu , podobnie jak ilość i rodzaj podejmowanych wobec niej czynności wykonawczych .

Przed odniesieniem się do kwestii zarzutów dotyczących kar orzeczonych wobec obojga oskarżonych Sąd Apelacyjny wskazuje , iż uwzględnił w tym zakresie to jest określeniu zakresu kontroli odwoławczej stanowisko (k.2805v) wyrażone przez prokuratora oraz pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej A. A. o ograniczeniu zakresu zaskarżenia w zakresie kary poprzez nieobjęcie nim kary orzeczonej za przestępstwo popełnione na szkodę pokrzywdzonych K. K. (1) (punkt III zaskarżonego wyroku). Stanowisko to w przypadku apelacji pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej A. A. wiąże się z kwestią braku gravamen w zaskarżeniu tego rozstrzygnięcia- art. 425 § 3 k.p.k. - po stronie oskarżycielki posiłkowej A. A. w tym zakresie, nie będącej krewną pokrzywdzonej K. K. (1), w przypadku apelacji prokuratora jak się wydaje konsekwencją ujawnienia się w apelacji sprzeczności pomiędzy formalnie wysłowionym zarzutem w zakresie kary orzeczonej za to przestępstwo , a więc zarzutu rażącej niewspółmierności poprzez łagodność z wnioskiem odwoławczym w apelacji prokuratora o orzeczenie tożsamych co do wysokości , jak orzeczone za to przestępstwo, kar pozbawienia wolności.

W orzecznictwie zgodnie wskazuje się, że rażąca niewspółmierność kary, uzasadniająca uwzględnienie zarzutu z art.438 pkt.4 k.p.k., występuje wtedy, gdy kara orzeczona nie uwzględnia w należyty sposób stopnia społecznej szkodliwości przypisywanego czynu oraz nie realizuje wystarczająco celu kary, ze szczególnym uwzględnieniem celów zapobiegawczych i wychowawczych. Pojęcie niewspółmierności rażącej oznacza znaczną, wyraźną i oczywistą, a więc niedającą się zaakceptować dysproporcję między karą wymierzoną a karą sprawiedliwą (zasłużoną). Przesłanka rażącej niewspółmierności kary jest spełniona tylko wtedy, gdy na podstawie ustalonych okoliczności sprawy, które powinny mieć decydujące znaczenie dla wymiaru kary, można przyjąć, że występuje wyraźna różnica między karą wymierzoną a karą, która powinna zostać wymierzona w wyniku prawidłowego zastosowania dyrektyw wymiaru kary oraz zasad ukształtowanych przez orzecznictwo (por. wyroki SN: z 22.10.2007 r., SNO 75/07, LEX nr 569073; z 26.06.2006 r., SNO 28/06, LEX nr 568924; z 30.06.2009 r., WA 19/09, OSNwSK 2009, poz. 1255; z 11.04.1985 r., V KRN 178/85, OSNKW 1985/7–8, poz. 60). Tak orzeczona kara może wynikiem bądź to nie dostrzeżenia występującej in concreto okoliczności istotnej z punktu widzenia dyrektywy wymiaru kary z art.53 k.k. i nast. lub też nie nadania im adekwatnej wagi. Oceniając współmierność kary w relacji do dyrektyw i okoliczności wyznaczających jej wymiar, nie wolno zapominać, że art. 53 § 1 k.k. pozostawia wymiar kary sędziowskiemu uznaniu, nakazując, aby mieściła się ona w granicach przewidzianych przez ustawę. Przy ocenie kary przez pryzmat jej rażącej niewspółmierności nie można zatem nie uwzględniać granic, w jakich kara za dane przestępstwo może być orzeczona i w jakich niejako "proporcjach" pozostaje kara orzeczona względem granic pozostawionych sędziowskiemu uznaniu. Oczywiście nie oznacza to, że na przykład kara mieszcząca się "pośrodku" tegoż zagrożenia zawsze będzie karą współmierną, a na zarzut rażącej niewspółmierności będą narażone wyłącznie kary niejako "graniczne". Niemniej jednak stopień wykorzystania sankcji karnej przewidzianej za dane przestępstwo uznać należy za czynnik mający niebagatelne znaczenie przy całościowej ocenie, czy konkretna kara jest niewspółmierna, i to rażąco. W konsekwencji miarą surowości kary polegającej na pozbawieniu wolności, nie może być jedynie ilościowe oznaczenie czasu pozbawienia wolności ale stopień wykorzystania sankcji karnej przewidzianej za dane przestępstwo, także z uwzględnieniem występujących w danym postępowaniu, zwykle niepowtarzalnych w danym układzie, okoliczności uzasadniających konieczność wymierzenia – przy zastosowaniu nadzwyczajnego złagodzenia kary –,przy możliwym zróżnicowaniu zakresu zastosowania tej instytucji - poniżej dolnego progu ustawowego zagrożenia . Dyrektywa prewencji indywidualnej oznacza ,że sankcja (jej rodzaj i wysokość) powinna być tak dobrana, aby zapobiec popełnianiu w przyszłości przestępstw przez oskarżonego , co może zostać osiągnięte poprzez odstraszanie sprawcy od popełniania przestępstw albo jego wychowanie (resocjalizację). Efekt "odstraszający" kary ma zmaterializować się w umyśle sprawcy, ma wytworzyć przeświadczenie o nieopłacalności popełniania przestępstw w przyszłości, przekonanie o tym, że każde przestępstwo jest karane odpowiednio surowo, a ponowne popełnianie podobnych czynów nieuchronnie prowadzi do istotnego podwyższenia wymiaru kary ponad próg dolnego zagrożenia. Wtedy rodzi się uzasadnione prawdopodobieństwo, że sprawca skazany na karę odpowiednio surową powstrzyma się przed ponownym rozmyślnym popełnieniem czynu zabronionego (wyrok SA we Wrocławiu z dnia 14 marca 2007 r., II AKa 58/07, KZS 2007, z. 9, poz. 52). Idea wychowania (resocjalizacji) przez karę zakłada z kolei takie dostosowanie wysokości i rodzaju kary kryminalnej do indywidualnych potrzeb sprawcy, aby przez sankcję został on "wychowany", tj. zrozumiał naganność swojego zachowania i w przyszłości przestrzegał porządku prawnego. W obu przypadkach orzeczona kara ma być adekwatna w tym znaczeniu ,że racjonalne w realiach danej sprawy (oskarżonego) oznaczenie progu uprawniającego do wniosku o możności osiągnięcia tych celów wyznacza próg powyżej , którego orzekanie kary jest zbędne , a przez to może ona nabrać cech rażącej niewspółmierności przez swą surowość. Z kolei w zakresie prewencji ogólnej , rozumianej pozytywnie, chodzi tu o kształtowanie właściwych ocen i postaw w społeczeństwie, a w szczególności utwierdzenie ogółu w przekonaniu, że sprawcy przestępstw ponoszą odpowiedzialność za swoje czyny, a wymierzona im kara jest zawsze adekwatna do stopnia zawinienia, stopnia społecznej szkodliwości ich czynu. Tylko taka sprawiedliwa kara może bowiem wywierać pozytywny i kształtujący wpływ na zachowania społeczne, budząc jednocześnie ogólną aprobatę dla obowiązującego systemu prawnego (wyrok SA w Szczecinie z dnia 6 lutego 2014 r., II AKa 1/14, LEX nr 1441560). Istotą prewencji ogólnej nie jest więc wyłącznie wymierzanie surowych kar pozbawienia wolności, lecz kształtowanie w społeczeństwie przekonania o nieuchronności kary, jej dostosowanie do stopnia winy sprawcy i okoliczności podmiotowo-przedmiotowych czynu, a zatem karanie sprawiedliwe i tworzące atmosferę zaufania do obowiązującego systemu prawnego (wyrok SA w Szczecinie z dnia 6 lutego 2014 r., II AKa 1/14, LEX nr 1441560).

Apelujący podnosząc zarzut rażącej niewspółmierności orzeczonej wobec oskarżonego w pkt.I kary 15 lat pozbawienia wolności , a więc w granicach maksimum ustawowego zagrożenia tak zwaną zwykłą karę pozbawienia wolności o której mowa w art. 32 punkty 3 k.k. , wskazują jednocześnie ,iż karą adekwatną byłaby kara dożywotniego pozbawienia wolności ( 25 lat w przypadku pozostawienia kwalifikacji prawnej przyjętej przez Sąd I instancji w zakresie spowodowania śmierci pokrzywdzonej ).W tym zakresie Sąd Apelacyjny miał na uwadze następujące okoliczności:

- kara dożywotniego pozbawienia wolności , podobnie jak kara 25 lat pozbawienia wolności mają charakter wyjątkowy pomimo tego, że nie ma ona charakteru normatywnego w sensie wyraźnej ustawowej deklaracji (tak m.in. L. Wilk, Kara dożywotniego pozbawienia wolności, s. 21-22; J. Lachowski, Zasady wymierzania kar, s. 25-26). W ramach tej wyjątkowości kara dożywotniego pozbawienia wolności cechuje się najwyższym stopniem surowości i trwale co do zasady eliminacyjnym charakterem, przemawia za tym także zastępczy charakter dożywotniego pozbawienia wolności w stosunku do kary śmierci, której ustawodawca wyraźnie przyznawał status wyjątkowy (zob. L. Wilk, Kara dożywotniego pozbawienia wolności, s. 21 i n.; K. Mielczarek, Wybrane zagadnienia, s. 101). Kara dożywotniego pozbawienia wolności to kara wybitnie odwetowa o charakterze eliminacyjnym (zabezpieczającym), ukierunkowana na funkcje społeczno-prewencyjne oraz izolacyjne. Wprowadzenie kary dożywotniego pozbawienia wolności jako substytutu kary śmierci potwierdza, że jej zasadniczym celem ma być zabezpieczenie społeczeństwa przed niebezpiecznymi sprawcami najpoważniejszych przestępstw. Dożywotnia kara pozbawienia wolności jest karą, która – zgodnie ze swoją nazwą – powinna być wykonywana do końca życia skazanego na nią sprawcy i tak należy ją traktować w chwili orzekania .Oceny tej nie zmienia przewidziana w art. 78 § 3 k.k. możliwość warunkowo zwolnienia po odbyciu 25 lat kary , wskazany formalny próg liczby lat efektywnej izolacji w zakładzie karnym jest bardzo wysoki czego wyrazem jest to , że wyraża się w minimum stanowiącym „ całość” poprzedzającej go pod względem surowości kary 25 lat pozbawienia wolności ( odpowiednio próg 15 lat jako próg formalny przy karze 25 lat pozbawienia wolności ) , samo zaś spełnienia tego formalnego progu otwiera dopiero możliwość merytorycznego badania spełnienia pozostałych przesłanek uzasadniających takie zwolnienie, określonych w art. 77 § 1 k.k. ,zaś samo warunkowe przedterminowe zwolnienie może, ale nie musi nastąpić. Sąd Apelacyjny aprobuje pogląd, że kara dożywotniego pozbawienia wolności może być karą adekwatną tylko w stosunku do sprawców, których czyny charakteryzują się wyjątkowością na tle innych przestępstw tego samego typu. Ustalenie, że stopień winy i stopień społecznej szkodliwości danej zbrodni są bardzo wysokie, jest przesłanką konieczną, ale nie wystarczającą, dla wymierzenia kary dożywotniego pozbawienia wolności. Nawet bowiem najwyższy stopień społecznej szkodliwości i stopień winy nie uprawnia do orzeczenia tej kary, jeżeli wzgląd na wszystkie okoliczności wpływające na wymiar kary wskazuje, że kara łagodniejszego rodzaju zaspokoi potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa, a także osiągnie cele wychowawcze i zapobiegawcze w stosunku do sprawcy (K. Buchała, Niektóre problemy, s. 45; J. Majewski, w: Zoll, Kodeks karny, t. 1, 2012, s. 567; zob. także wyr. SA w Katowicach z 25 stycznia 2006 r., II AKa 436/05, KZS 2006, Nr 7-8, poz. 113; wyr. SA w Katowicach z 25 października 2007 r., II AKa 239/07, Prok. i Pr. - wkł. 2008, Nr 6, poz. 26; wyr. SA w Łodzi, z 10 września 2013 r., II AKa 126/13, Legalis).Wymagane jest bowiem ustalenie in concreto dlaczego konieczna jest trwała izolacja sprawcy ,innymi słowy ustalenie takich okoliczności związanych z charakterem (osobowością )sprawcy i jego szczególne aspołeczne właściwości (których wyrazem może być m.in. popełniony czyn) które uzasadniają trwale negatywną prognozę co do możliwości resocjalizowania oskarżonego i tylko kara dożywotniego pozbawienia wolności zdolna jest zabezpieczyć społeczeństwo przed ewentualną przyszłą agresją sprawcy.

Przeciw wymierzeniu oskarżonemu kary o charakterze nadzwyczajnym i za zaakceptowaniem wymierzeniu mu kary maksymalnej w zakresie tzw. zwykłej kary pozbawienia wolności ( z uwagi m.in. na wiek pokrzywdzonej – małego , bezbronnego dziecka) przemawiają następujące okoliczności :

- szczera skrucha oskarżonego . Zgodzić trzeba się ze stanowiskiem o podstawowym znaczeniu z perspektywy powodzenia procesu resocjalizacyjnego dokonania przez sprawcę ujemnej samooceny swojego czynu. Jednocześnie werbalne, obliczone na doraźny użytek procesowy przyznanie się do winy, jak też przyznanie determinowane pragnieniem zemsty czy żądzy sławy albo oportunizmem nie może stanowić okoliczności łagodzącej (wyrok SA w Krakowie z 16.11.2004 r., II AKa 192/04, Prok. i Pr.-wkł. 2005/7–8, poz. 20). Za taką może być uznana tylko skrucha wynikająca z pobudek moralnych, wynikających z poczucia winy sprawcy z powodu popełnionego przestępstwa (J. Gurgul, Glosa do wyroku SA z 25.04.2001 r., II AKa 674/01, Prok. i Pr. 2003/1, poz. 119). W ocenie Sądu Apelacyjnego mając na uwadze takie okoliczności jak treść wyjaśnień ( tych w których wskazał on na swoje sprawstwo i mechanizm uderzenia , bez których to wyjaśnień , mimo wyników sekcji zwłok , ustalenie sprawcy i mechanizmu , ustalenia takie byłby bardzo utrudnione czy wręcz niemożliwe , zachowaniu oskarżonego w ich trakcie, w tym także w trakcie wizji lokalnej, postawa przed Sądem I instancji a także na rozprawie odwoławczej nie uzasadnia oceny jako nieszczerej wyrażanej przez oskarżonego skruchy , przeciwnie jest ona wyrazem uświadomienia sobie przez oskarżonego ogromu w swych konsekwencjach nieodwoływalnego skutku w postaci śmierci pokrzywdzonej, stanowiąc punkt wyjścia do koniecznej, długoterminowej resocjalizacji.

- oskarżonemu przypisano działanie z zamiarem ewentualnym, cechującym się mniejszym stopniem społecznej szkodliwości czynu z uwagi na brak elementu „chcenia”, konstytutywnego dla zamiaru bezpośredniego , a więc sytuacji w której sprawca danego skutku chce i podejmuje działania w celu jego osiągnięcia , w przypadku zaś zamiaru ewentualnego sprawca skutku w takim rozumieniu nie chce, natomiast uświadamia sobie możliwość jego zaistnienia podejmując działania nakierowane na inny cel i zaistnienie tego skutku jest mu obojętne,

- jednocześnie zamiar ten miał cechy zamiaru nagłego , który jest przeciwieństwem zamiaru przemyślanego. Przyjmuje się, że zamiar nagły zostaje podjęty pod wpływem silnego bodźca, prowadząc do realizacji czynu bez jego planowania i określonych czynności przygotowawczych. Oznacza to mniejszy stopień winy niż w wypadku zamiaru przemyślanego, gdy sprawca z rozmysłem planuje i realizuje czyn zabroniony (vide: wyrok SN z dnia 27 października 1995 roku, Orz. Prok. i Pr. 1996, nr 4). Przy działaniu z premedytacją sprawca "na zimno" opracowuje swój plan i sposób jego realizacji, natomiast przy zamiarze nagłym, który zwykle jest wynikiem impulsu od sprawcy niezależnego, elementy te odpadają, a więc stopień zawinienia przy zamiarze nagłym jest zawsze mniejszy ( vide: wyrok SN z dnia 26 lutego 1974 roku, VI KRN 15/74). Premedytacja polega na uprzednim obmyśleniu przestępstwa, zaplanowaniu okoliczności jego popełnienia (czasu, miejsca, sposobu), zabezpieczeniu ucieczki, zatarcia śladów, często przygotowaniu alibi itd. Nagłość zamiaru oskarżonego wyznacza stopień jego winy, zawsze niższy w przypadku zamiaru nagłego niż w przypadku przestępczych działań planowanych. Z kolei stopień winy limituje wymiar kary zgodnie z treścią art. 53 § 1 k.k.

- uprzednią niekaralność oskarżonego , która niezależnie od zajęcia stanowiska w sporze co do tego czy jest pożądanym, minimalnym standardem zachowania każdego człowieka ,a przez to nie może być okolicznością łagodzącą, czy takową w istocie stanowi, bez wątpienia winna być uwzględniona przy ustaleniu koniecznego zakresu co do rodzaju i czasu trwania oddziaływań resocjalizacyjnych, które modelowo, z uwagi na większy stopień demoralizacji wyrażający się w uprzedniej lub następczej karalności, powinien być dłuższy co do osób karanych, odpowiednio zaś krótszy w przypadku osób które do tej pory nie naruszały norm prawa karnego.

Mając na uwadze , iż oskarżonemu wymierzono karę łączną 17 lat pozbawienia wolności, a więc karę zbliżoną do tzw. pełnej kumulacji (sumy kar jednostkowych, in concreto 17 lat i 6 miesięcy) brak jest podstaw do uznania tej kary łącznej za rażąco niewspółmiernie łagodną, przeciwnie jako kara łączna jest karą surową, choć nie rażąco niewspółmiernie surową, nie zaistniała zatem przewidziana w art. 438 pkt. 4 k.p.k. podstawa do zmiany przez sąd odwoławczy kary łącznej poprzez jej podwyższenie .

Nie jest karą rażąco niewspółmiernie łagodną kara wymierzona oskarżonej w punkcie II to jest 3 lat pozbawienia wolności za przestępstwo znęcania się na szkodę H. A. biorąc pod uwagę jej uprzednią niekaralność , a przede wszystkim fakt , iż oskarżona, z powodów od siebie niezależnych to jest uwarunkowanych genetycznie bądź pogłębionych także zaniedbaniami wychowawczymi, jest osobą upośledzoną w stopniu lekkim i w czasie popełniania przypisanego jej przestępstwa posiadała ograniczoną w stopniu znacznym zdolność do rozpoznania znaczenia tego czynu i pokierowania swoim postępowaniem, a więc sytuacja o której mowa w art. 31 § 2 k.k. istotnie ograniczająca stopień winy, czego wyrazem jest to , iż sama w sobie stanowi samodzielną podstawę nadzwyczajnego złagodzenia kary, z której to instytucji Sąd I instancji nie skorzystał wymierzając oskarżonej karę zbliżającą się do połowy ustawowego zagrożenia za przestępstwo z art. 207 § 1 a k.k. , co czyni w tych realiach orzeczoną karę karą surową, zdolną jednocześnie do osiągnięcia celów kary w zakresie prewencji indywidualnej jak też ogólnej, stanowiąc dla oskarżonej i środowiska mającego z nią kontakt stanowcze wskazanie na brak akceptacji chociażby lekceważenia tak nagannych zachowań jak zostały jej przypisane. Mając na uwadze trafne art. 85 a k.k. określającego dyrektywy wymiaru kary łącznej, uwzględniając wskazaną specyficzną okoliczność przyznaną z kwestię znacznego stopnia ograniczenia poczytalności - trwałości stanu upośledzenia umysłowego brak było z perspektywy prewencji indywidualnej konieczności orzeczenia kary łącznej w większym stopniu zmierzającym w kierunku aspiracji, a tym bardziej kumulacji w stosunku do kar jednostkowych dlatego zaakceptowano orzeczenie w tym zakresie Sądu I instancji

Zasadne były zarzuty kwestionujące nie orzeczenie na rzecz K. K. (1) ,siostry zmarłej H. A., zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przez K. K. (1) na skutek spowodowania śmierci H. A., wadliwego poprzez zaniżenie (z powodów prawnych) kwot zasądzonych na rzecz A. A. tytułem zadośćuczynienia z tytułu spowodowania śmierci H. A. (punkt VII) oraz na rzecz K. K. (1) z tytułu krzywdy wyrządzonej jej przez oboje oskarżonych przestępstwem przypisanym w punkcie III , co skutkowało zmianą zaskarżonego wyroku poprzez:

w stosunku do osk.Ł. B.

- podwyższenie do 50.000 zł wysokość zadośćuczynienia na rzecz A. A., orzeczonego tytułem środka kompensacyjnego w pkt VII,

- podwyższenie do 10.000 zł wysokość zadośćuczynienia na rzecz K. K. (1), orzeczonego tytułem środka kompensacyjnego w pkt IX,

- na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzeczenie na rzecz K. K. (1) 50.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę wyrządzoną przestępstwem przypisanym w pkt I zaskarżonego wyroku, w zakresie spowodowania śmierci H. A.;

w stosunku osk. L. K.

- podwyższenie do 10.000 zł wysokość zadośćuczynienia na rzecz K. K. (1), orzeczonego tytułem środka kompensacyjnego w pkt IX.

W pierwszej kolejności, dla oczyszczenia przedpola zauważyć należało, iż treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku („ miarkując wysokość kwot zadośćuczynienia Sąd miał na uwadze na względzie sytuację majątkową obojga oskarżonych i realna możliwość ich uiszczenia „ ) nie pozostawia wątpliwości ,że orzekając o środku kompensacyjnym - zadośćuczynieniu , w rozpoznaniu wniosków złożonych w tym zakresie przez uprawnione podmioty , Sąd I instancji oprócz podstawowego kryterium wyznaczającego wysokość zadośćuczynienia jest rozmiar krzywdy (krzywd) wziął pod uwagę miarkując (ograniczając wysokość) zadośćuczynienia także sytuację majątkową oskarżonych i aktualną możliwość uiszczenia zadośćuczynienia . W tym kontekście rację ma apelujący ,iż środek z art.46 § § 1 k.k. miał pierwotnie inny charakter prawnym. a więc środka karnego łączącego funkcje kompensacyjną oraz penalną , który to charakter środek ten utracił od lipca 2015 r. nabierając cech wyłącznie środka kompensacyjnego , którego orzekanie następuje przy zastosowaniu przepisów prawa cywilnego i jednoczesnym niestosowaniu tzw. dyrektyw sądowego wymiaru kary (art. 56 k.k.). Złożenie wniosku przez uprawnioną osobę, stosownie do treści art. 46 § 1 k.k., obligowało Sąd I instancji do rozstrzygnięcia co do orzeczenia tego środka, miało więc charakter obligatoryjny, natomiast nie wiązało w takim znaczeniu Sąd I instancji w zakresie żądanej kwoty albowiem orzekając przedmiocie środka art. 46 § 1 k.k., zobligowany był określić okoliczności relewantnych dla” odpowiedniości „kwoty zadośćuczynienia .

Zadośćuczynienie, o jakim mowa w przepisie art. 446 § 4 k.c. pełni funkcję kompensacyjną, przyznana suma pieniężna ma zatem stanowić przybliżony ekwiwalent poniesionej szkody niemajątkowej. Powinna wynagrodzić doznane cierpienia fizyczne i psychiczne oraz ułatwić przezwyciężenie ujemnych przeżyć, aby w ten sposób przynajmniej częściowo przywrócona została równowaga zachwiana na skutek popełnienia czynu niedozwolonego przez sprawcę. Ze względu na kompensacyjny charakter zadośćuczynienia jego wysokość musi przedstawiać odczuwalną wartość ekonomiczną adekwatną do warunków gospodarki rynkowej, nie może jednak być nadmierna i prowadzić do wzbogacenia uprawnionego (wyrok SA w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2018 r. I ACa 284/2018). Zadośćuczynienie winno być odpowiednie, a zatem kwota przyznana tytułem zadośćuczynienia winna być przybliżonym ekwiwalentem cierpień psychicznych i fizycznych. Charakter szkody niemajątkowej, bo taką jest w istocie krzywda, decyduje o jej niewymierności. Przyznanego jednak zadośćuczynienia nie należy traktować na zasadzie pełnej ekwiwalentności, którą charakteryzuje wynagrodzenie szkody majątkowej. Odpowiedniość kwoty zadośćuczynienia, o której stanowi art. 445 § 1 k.c., ma służyć złagodzeniu doznanej krzywdy, a jednocześnie nie być źródłem wzbogacenia. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 25 października 2017 r., II AKa 296/17, wyrok SN z 9 lutego 2000 r., III CKN 582/98, podobnie wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 12 grudnia 2017 r., II AKa 146/17, KZS 2018 Nr 1, poz. 69, KZS 2018 Nr 1, poz. 70). W konsekwencji skoro zadośćuczynienie ma być "odpowiednie". to ustalenie, jaka kwota w konkretnych okolicznościach jest "odpowiednia", należy do sfery swobodnego uznania sędziowskiego. Korygowanie przez Sąd II instancji zasądzonego zadośćuczynienia może być aktualne tylko wtedy, gdy przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, mających wpływ na jego wysokość, jest ono niewspółmiernie nieodpowiednie, tj. albo rażąco wygórowane, albo rażąco niskie (por . wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 28 września 2021 r. I ACa 469/20 LEX nr 3269027 ) .Taka sytuacja , wymuszająca zmianę danego orzeczenia , może być wynikiem nie dostrzeżenia okoliczności relewantnej dla krzywdy ( przy zaniżeniu zadośćuczynienia) , potraktowanie jako relewantnej okoliczności nie mogącej mieć znaczenia dla rozmiarów krzywdy w znaczeniu prawnym , czy wadliwe przyjęcie relewantnej okoliczności , która faktycznie nie zaistniała ( przy nadmiernym zadośćuczynieniu ) , wadliwe określenia znaczenia danej okoliczności dla rozmiaru krzywdy , czy też – jak in concreto – przyjęcie wadliwego zdaniem Sądu Apelacyjnego stanowiska prawnego co do możliwości miarkowania – ograniczenia wysokości zadośćuczynienia z uwagi na sytuację majątkową zobowiązanego . Poddając kontroli zaskarżone orzeczenie miano na uwadze ,że do kategorii szkody niemajątkowej (krzywdy) wywołanej naruszeniem dobra osobistego w postaci zerwania więzi rodzinnych zalicza się w szczególności takie uszczerbki niemajątkowe wywołane śmiercią osoby najbliższej, jak: wstrząs psychiczny, cierpienia psychiczne, spadek sił życiowych, przyspieszenie rozwoju choroby, uczucie smutku, tęsknoty, żalu, poczucie osamotnienia, utrata wsparcia, rady, towarzystwa, niemożność odnalezienia się w nowej sytuacji, zaburzenia w prawidłowym funkcjonowaniu rodziny, zachwianie poczucia bezpieczeństwa. Doniosłe prawnie są przede wszystkim takie okoliczności, jak stopień bliskości osoby uprawnionej względem zmarłego, wiek uprawnionego, intensywność więzi między nim a zmarłym, skala bólu i cierpień przeżywanych przez uprawnionego, stopień negatywnego wpływu śmierci osoby najbliższej na życie uprawnionego. o wiąże się z kwestią tzw.miarkowania odszkodowania (zadośćuczynienia ) związanego z treścią art.440 k.c zgodnie z którym w stosunkach między osobami fizycznymi zakres obowiązku naprawienia szkody może być stosownie do okoliczności ograniczony, jeżeli ze względu na stan majątkowy poszkodowanego lub osoby odpowiedzialnej za szkodę wymagają takiego ograniczenia zasady współżycia społecznego. Sąd Apelacyjny podziela w tym zakresie stanowisko wyrażane w orzecznictwie (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z 30.7.2021 r., V CSKP 236/21) że przepis ten nie ma zastosowania w przypadku miarkowania kwoty zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, należnego na podstawie art. 445 § 1 k.c. bądź na podstawie art. 448 k.c. ,bowiem istotą zadośćuczynienia jest naprawienie krzywdy w postaci cierpień fizycznych i psychicznych. Chociaż zadośćuczynienie ma charakter kompensacyjny, to nie jest ono uzależnione od sytuacji materialnej poszkodowanego i sprawcy krzywdy. Przesłanką decydującą o wysokości zadośćuczynienia jest jego odpowiedniość, rozumiana jako dostosowanie sumy pieniężnej do rozmiaru doznanej krzywdy. Z tego względu miarkowanie zadośćuczynienia należnego za naruszenie dóbr osobistych możliwe jest przede wszystkim na podstawie okoliczności towarzyszących temu naruszeniu, w szczególności stopnia winy sprawcy, a również zachowanie się samego poszkodowanego i jego negatywne odczucia związane z naruszeniem dóbr osobistych, a więc w oparciu o przesłanki ogólne, za pomocą których sąd określa, jaka suma zadośćuczynienia jest odpowiednia. W wyjątkowych wypadkach możliwość ograniczenia rozmiaru odpowiedzialności sprawcy naruszenia dóbr osobistych może nastąpić na podstawie i w granicach wyznaczonych przez art. 5 k.c , w tym ze względu na stan majątkowy pokrzywdzonego i sprawcy, co związane jest jednak również z funkcją kompensacyjną zadośćuczynienia. Jednocześnie zdaniem Sądu Apelacyjnego trudno sobie wyobrazić sytuację aby zasady współżycia społecznego wymagały takiego ograniczenia w przypadku gdy źródłem krzywdy jest czyn niedozwolony polegający na znęcaniu się , a tym bardziej spowodowaniu obrażeń ciała skutkujących następnie śmiercią, szczególnie w takich realiach faktycznych (co do okoliczności podmiotowych i przedmiotowych) jak in concreto . Uwzględniając łącznie zmieniono zaskarżony wyroku w zakresie środka kompensacyjnego we wskazany wcześniej sposób .

Jednocześnie w zakresie zadośćuczynią na rzecz K. K. (1) za doznaną przez nią krzywdę wyrządzoną przez oskarżonych na jej szkodę wspólnie i w porozumieniu przestępstwa znęcania się (pkt.III) mimo treści art.441 k.c. zgodnie z którym w razie wyrządzenia szkody czynem niedozwolonym odpowiedzialność sprawców jest solidarna albowiem sąd odwoławczy może orzec na niekorzyść oskarżonych (a orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności za całość krzywdy doznanej przez pokrzywdzoną , którą wyrażoną kwotami po 10000zł od każdego z oskarżonych a więc łącznie 20000zł , czyniąc każdego z oskarżonych odpowiedzialnym za całość krzywdy tj. 20000zł byłoby z twego powodu pogorszeniem ich sytuacji w znaczeniu prawnym ) zgodnie z art.434 § 1 pkt.1 i 3 jest możliwe przy łącznym spełnieniu warunków: wniesieniu apelacji na niekorzyść oskarżonego, w granicach zaskarżenia (te warunki są spełnione) oraz w razie stwierdzenia uchybienia (zarzutu) podniesionego przez oskarżyciela publicznego lub pełnomocnika .W tym ostatnim zakresie (prokurator nie podniósł zarzutów w zakresie zadośćuczynienia ) mając na uwadze nie budzące wątpliwości określenie pełnomocnika na rozprawie odwoławczej (k.2807v), iż apelacja przez niego sporządzona nie podnosi zarzutu naruszenia prawa materialnego w zakresie nie przyjęcia solidarnej odpowiedzialności , wobec braku podniesienia tego rodzaju uchybienia brak było procesowej możliwości orzeczenia zgodnie z treści art.441 k.c. o solidarnej odpowiedzialności .




Niezasadne były zarzuty związane z nie orzeczeniem na rzecz K. K. (1) oraz A. A. zadośćuczynienia z tytułu krzywdy doznanej przez zmarłą pokrzywdzoną H. A. z tytułu doznania przez nią krzywdy z tytułu znęcania się nad nią oraz spowodowania jej śmierci. Z tożsamych , prawnych powodów , mając na uwadze ,że zgodnie z art..434 § 2 k.p.k. środek odwoławczy wniesiony na niekorzyść oskarżonego może spowodować orzeczenie także na korzyść oskarżonego jeśli m.in. zachodzą przesłanki z art.440 k.p.k.(rażąca niesprawiedliwość- in concreto mająca postać brak podstawy prawnej ) zmieniono zaskarżony wyrok na korzyść oskarżonej L. K. (3) poprzez uchylenie zawartego w pkt.VIII orzeczenia o zadośćuczynieniu na rzecz A. A. .Zgodnie z art.46 § 1 k.k. orzekając o odszkodowaniu i zadośćuczynieniu za szkodę i krzywdę wyrządzoną przestępstwem sad stosuje (ma więc takie postąpienie charakter obligatoryjny) przepisy kodeksu cywilnego . W tym zakresie zastosowanie znajduje m.in. art. 445. § 1 k.c. zgodnie z którym w wypadkach przewidzianych w artykule poprzedzającym (a więc uszkodzenia ciała, wywołania rozstroju zdrowia) sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, jednocześnie zgodnie z § 3 roszczenie o zadośćuczynienie przechodzi na spadkobierców tylko wtedy, gdy zostało uznane na piśmie albo gdy powództwo zostało wytoczone za życia poszkodowanego. Oznacza to ,że w zakresie krzywdy wyrządzonej takim działaniem samej pokrzywdzonej H. A. , wobec jej śmierci , roszczenie o naprawienie krzywdy doznanej przez pokrzywdzoną, na gruncie kodeksu cywilnego nie przeszło na osoby wykonujące uprawnienia pokrzywdzone , osoby takie (o czym orzeczono) mają natomiast prawo do naprawienia własnej krzywdy wyrządzonej spowodowywaniem śmierci pokrzywdzonej (art.446 § 4 k.c.).

Trafny był zarzut pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej A. A. w zakresie kwestionowania prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w pkt. XIII więc o zasądzeniu od oskarżonych na rzecz oskarżycielki posiłkowej określonych kwot tytułem zwrotu kosztów ustanowienia pełnomocnika. W pierwszej kolejności zauważyć należało, iż zarzut ten jest zarzutem, w razie jego uwzględnienia, prowadzącym do rozstrzygnięcia niekorzystnego dla oskarżycielki posiłkowej ,a więc zmiany poprzez uchylenie orzeczenia zasadzającego na jej rzecz, od oskarżonych, określone kwoty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, przy czym zarzut taki jest w przypadku pełnomocnika dopuszczalny mając na uwadze ,iż zgodnie z treścią art. 88 § 1 k.p.k. do pełnomocnika nie stosuje się art. 86 § 1 k.p.k. ,zgodnie z którym obrońca oskarżonego może podejmować czynności procesowe jedynie na korzyść l oskarżonego ,co w efekcie prowadzi do procesowej bezskuteczności czynności podjętych na niekorzyść oskarżonego. Skoro przepisu tego nie przywołano w treści art. 88 § 1 k.p.k. do odpowiedniego stosowania wobec pełnomocnika , tym samym czynności procesowe podjęte na niekorzyść podmiotu reprezentowanego przez takiego pełnomocnika są procesowo dopuszczalne i skuteczne. Rację ma pełnomocnik, iż wskazane przez niego rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów zastępstwa procesowego jest wynikiem wadliwego zinterpretowania wniosku pełnomocnika zawartego w głosach końcowych (k 2604 v) który w protokole ujęto zwrotem „o zasądzenie kosztów pełnomocnictw na rzecz A. A. według norm przepisanych”. W realiach przedmiotowego postępowania nie budzi wątpliwości to , iż oskarżycielka posiłkowa dysponuje pełnomocnikiem ale ustanowionym z urzędu, nie zaś wyboru i w tej sytuacji nie poniosła żadnych kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika do którego zwrotu mieliby być zobowiązani oskarżeni rozstrzygnięciem zawartym w pkt. XIII. Pełnomocnikowi działającemu na rzecz oskarżycielki posiłkowej z urzędu przysługuje przy tym roszczenie o wynagrodzenie wobec Skarbu Państwa (art.29 prawa o adwokaturze) które, po rozstrzygnięciu w tym zakresie będzie elementem kosztów procesu (art. 618 §1 pkt. 11 k.p.k. w związku z art.616 k.p.k. ). In concreto Sąd Apelacyjny w miejsce wadliwego a przez to podlegającego uchyleniu rozstrzygnięcia z pkt. XIII nie wydał rozstrzygnięcia następczego to jest o określeniu wysokości wynagrodzenia przysługującego pełnomocnikowi z urzędu za udział w postępowaniu przed Sądem I instancji mając na uwadze to, iż jak wynika z oświadczenia pełnomocnika złożonego na etapie postępowania odwoławczego (k 2805 v) pełnomocnik z urzędu złożył już wcześniej w Sądzie I instancji wniosek o rozstrzygnięcie w zakresie kosztów reprezentacji oskarżycielki posiłkowej w postępowaniu przed tym Sądem , innymi słowy toczy się zawisłe wcześniej postępowanie incydentalne w tym przedmiocie, co wyklucza możliwości rozstrzygnięcia w tym przedmiocie przez Sąd Apelacyjny w przedmiotowym postępowaniu.

O wynagrodzeniu obrońców z urzędu orzeczono mając na uwadze udział obrońców w postępowaniu odwoławczym, przy zakończeniu postępowania na jednym terminie rozprawy, należny podatek od towarów i usług, wniosek obrońcy wraz z oświadczeniem iż koszty te nie zostały do tej pory w żadnej części pokryte. Podstawę ku temu dawał przepis art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturze (tekst jednolity: Dz. U. z 2019r., poz. 1513, z późniejszymi zmianami). Wysokość wynagrodzenia adwokackiego ustalono w oparciu o § 17 ust. 2 pkt 5, a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jednolity: Dz. U. z 2019r. poz. 18) przy ustaleniu wysokości wynagrodzenia mając na uwadze stanowisko wyrażane w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego w zakresie zróżnicowania wysokości wynagrodzenia pełnomocnika ( sensu largo) działającego z wyboru oraz urzędu . Trybunał Konstytucyjny w wyrokach z 21 czerwca 2017 r. (sygn. SK 35/15) oraz 27 lutego 2018 r. (sygn. SK 25/15) zaprezentował stanowisko, że wybór metody ustalania stawki minimalnej wynagrodzenia dla pełnomocnika prawnego (tak z wyboru, jak i z urzędu) należy do normodawcy, który w tym zakresie – w granicach porządku konstytucyjnego – korzysta ze znacznej swobody regulacyjnej , co jednak nie uzasadnia arbitralnego kształtowania treści i granic poszczególnych praw majątkowych, spełniających identyczne funkcje i chroniących podobne interesy, czego następstwem był w efekcie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r. sygn. akt SK 66/19 (Dz.U.2020.769) , którym § 4 ust. 1 poprzedniego rozporządzenia został uznany za niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W konsekwencji za podstawę wynagrodzenia przyjęto 1200 zł tj. wynagrodzenia minimalnego przysługującego za obronę z wyboru w postępowaniu przed sądem apelacyjnym.

W tożsamy co do istoty sposób (mając na uwadze treść § 17 ust.7 w/w rozporządzenia ) rozstrzygnięto o wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu oskarżycielki posiłkowej dodatkowo zasądzając 624,80zł tytułem zwrotu niezbędnych wydatków poniesionych przez pełnomocnika (§ 2 pkt.2 w/w rozporządzenia ).

O wynagrodzeniu kuratora małoletniej pokrzywdzonej (będącej oskarżycielem posiłkowym) , który jest adwokatem , orzeczono mając na uwadze ,iż zgodnie z Art. 99 ³ § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego o wynagrodzeniu reprezentanta dziecka i zwrocie poniesionych przez niego wydatków orzeka sąd lub organ państwowy, przed którym dziecko jest reprezentowane, stosując przepisy właściwe dla danego postępowania, przy czym zgodnie z § 3 do ustalenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków reprezentanta dziecka będącego adwokatem lub radcą prawnym stosuje się odpowiednio przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze lub art. 22 ³ ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych.Tym samym wynagrodzenie to określono na podstawie w/w rozporządzenia , w wysokości tożsamej jak dla pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego , z uwzględnieniem przy ustalaniu stawki wskazanego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego .

W oparciu o przepisy art. 624 § 1 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. zwolniono oskarżonych od ponoszenia kosztów postępowania odwoławczego, obciążając Skarb Państwa wydatkami postępowania odwoławczego. W tym zakresie wzięto pod uwagę stan osobisty i rodzinny (zobowiązania alimentacyjne) oskarżonych , ich sytuację majątkową i możliwości zarobkowe, które to możliwości zarobkowe zasadniczo ogranicza fakt orzeczenia kary pobawienia wolności bez warunkowego zawieszenia wykonania , w przypadku L. K. zbliżony do okresu przedawnienia kosztów sadowych , w przypadku Ł. B. o charakterze długoterminowym , kilkukrotnie przekraczającym okres przedawnienia kosztów sądowych .