Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

6 listopada 2025 r.

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu V Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący Sędzia SA

Andrzej Połata (spr.)

Sędzia SA Ewa Głowacka

Sędzia SA Lidia Mazurkiewicz-Morgut

Protokolant: Paulina Gawron

po rozpoznaniu 6 listopada 2025 r. we Wrocławiu na rozprawie

sprawy z powództwa B. A. i S. A.

przeciwko Bankowi (...) (...)w F.

o zapłatę

na skutek apelacji obu stron

od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu

z 29 maja 2023 r., XII C 745/21

1.  zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że :

- uchyla punkt II w części dotyczącej zasądzenia od strony pozwanej na rzecz powodów 749 999,99 (siedemset czterdzieści dziewięć tysięcy dziewięćset dziewięćdziesiąt dziewięć złotych 99/100) zł i w tym zakresie postępowanie umarza,

- w punkcie IV wzajemnie znosi koszty procesu;

2.  oddala apelację powodów w całości i apelację strony pozwanej w pozostałym zakresie;

3.  zasądza od powodów na rzecz strony pozwanej 35 363,89 zł kosztów postępowania apelacyjnego.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z 29 maja 2023r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu umorzył postępowanie w zakresie roszczenia o ustalenie (pkt I); zasądził od strony pozwanej Bank (...) (...). w F. na rzecz powodów B. A. i S. A. 855 514,88 zł i 214 665,05 CHF wraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od każdej z tych kwot od 28 października 2022 r. do dnia zapłaty (pkt II); oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt III); zasądził od strony pozwanej na rzecz powodów 16 034 zł kosztów postępowania (pkt IV).

Apelacje od wyroku wniosły obie strony postępowania.

Powodowie zaskarżyli wyrok w części, tj. w zakresie pkt III, podnosząc w apelacji zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego (k. 581-582). Powodowie wnieśli o zmianę wyroku w pkt III poprzez zasądzenie od Banku (...) S.A. w F. łącznie na rzecz powodów odsetek ustawowych za opóźnienie od kwot: 855 514,88 zł oraz 214 665,05 CHF liczonych od 15. dnia od doręczenia pozwu stronie pozwanej (tj. od 25 listopada 2021r.) do 27 października 2022r., czyli kwoty: 79 668,35 zł oraz 19 990,32 CHF, a także zasądzenie od strony pozwanej łącznie na rzecz powodów kosztów postępowania w II instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na apelację powodów strona pozwana wniosła o jej oddalenie w całości jako bezzasadnej i zasądzenie kosztów procesu.

Strona pozwana zaskarżyła wyrok w części, tj. w zakresie pkt II i pkt IV, podnosząc w apelacji zarzuty niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a także naruszenia przepisów prawa procesowego i przepisów prawa materialnego (k. 593v.-601v.). Strona pozwana wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w pkt II-IV sentencji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji (a w razie stwierdzenia przesłanek nieważności również zniesienia postępowania przed Sądem I instancji w zakresie dotkniętym nieważnością). Ewentualnie, zmianę zaskarżonego wyroku w pkt II-IV sentencji poprzez oddalenie w całości powództwa o zapłatę jako bezzasadnego, a także zasądzenie od powodów solidarnie na rzecz strony pozwanej kosztów procesu za obie instancje.

W zakresie postępowania dowodowego, w oparciu o art. 380 k.p.c., strona pozwana wniosła o rozpoznanie postanowienia Sądu I instancji w przedmiocie pominięcia dowodu
z opinii biegłego i przeprowadzenie tego dowodu na okoliczności wskazane w piśmie z 10 sierpnia 2022 r.

W odpowiedzi na apelację strony pozwanej powodowie wnieśli o oddalenie apelacji w całości jako bezzasadnej, zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powodów kosztów postępowania apelacyjnego z odsetkami ustawowymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Ponadto, powodowie złożyli wniosek dowodowy o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z potwierdzenia nadania stanowiska końcowego powodów z 30 marca 2023 r. pełnomocnikowi strony pozwanej wraz z wydrukiem z systemu śledzenia przesyłek – na potwierdzenie faktu doręczenia mu oświadczenia o wycofaniu powództwa w zakresie ustalenia i jego wiedzy o tym fakcie już od dnia najpóźniej 17 kwietnia 2023 r.

W piśmie procesowy z 17 lipca 2024 r. strona pozwana podniosła ewentualny zarzut spełnienia świadczenia dochodzonego przez powodów przez złożenie wobec banku oświadczenia o potrąceniu wierzytelności dochodzonych pozwem z wierzytelnością banku o zwrot kapitału kredytu (k. 682-683).

Pismem z 4 sierpnia 2025r. (k. 734-740) powodowie ograniczyli powództwo poprzez modyfikację żądania z pkt 1 i 3 pozwu w ten sposób, że zmniejszyli żądanie zasądzenia wskazanych w tych punktach kwot o 749 999,99 zł, jednocześnie żądając odsetek od tej kwoty za zamknięty okres od 15 dnia od doręczenia stronie pozwanej pozwu do 7 czerwca 2024 r., ze zrzeczeniem się roszczenia w zakresie cofniętej części roszczenia. W konsekwencji, powodowie wnieśli o zasądzenie od strony pozwanej Banku (...) S.A. w F. na rzecz powodów B. A. i S. A. solidarnie 105 814,89 zł oraz 214 665,05 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 105 814,89 zł i od 214 665,05 (...) liczonymi od 15. dnia od doręczenia pisma z 3 lipca 2025 r. stronie pozwanej do dnia zapłaty oraz kwoty 215 229,44 zł stanowiącej odsetki ustawowe za opóźnienie naliczone od 749 999,99 zł za zamknięty okres od 25 listopada 2021r. do 19 czerwca 2024r. Ewentualnie, w razie uznania przez Sąd za niemożliwe jednoczesne zasądzenie zapłaty oraz ustalenie nieważności, wnieśli o zasądzenie jak wyżej.

Strona pozwana odmówiła wyrażenia zgody na złożenie przez powodów pisma modyfikującego powództwo, podnosząc zarzut nieskuteczności modyfikacji powództwa niewywołujący skutków prawnych, opisanych w art. 192 k.p.c. oraz 203 § 4 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. wniesionej z naruszeniem art. 132 § 1 ¹ k.p.c. w zw. z art. 187 § 1 k.p.c. w zw. z art. 193 k.p.c. w zw. z art. 203 k.p.c. (k. 759-770).

Sąd Apelacyjny zważył:

Apelacja powodów jako bezzasadna podlegała oddaleniu w całości, a apelacja strony pozwanej zasługiwała na uwzględnienie jedynie w części.

Podstawą rozpoznania apelacji obu stron były ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy ujęte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, ponieważ znajdowały one oparcie w zebranym w postępowaniu materiale dowodowym. Sąd I instancji przeprowadził wnikliwe postępowanie dowodowe i poczynił szczegółowe i prawidłowe ustalenia faktyczne. Powtarzanie tych ustaleń Sądu I instancji nie było konieczne i Sąd Apelacyjny przy zastosowaniu treści przepisu art. 387 § 2 ¹ pkt 1 k.p.c. władny był poprzestać na stwierdzeniu, że ustalenia te uznaje za własne. O ile ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy pozostają prawidłowe, o tyle Sąd Apelacyjny doszedł do odmiennych wniosków w zakresie zgłoszonego roszczenia majątkowego o zapłatę – co zostanie wyjaśnione w dalszej części.

Zgodnie z art. 378 § 1 k.p.c. Sąd Odwoławczy ma obowiązek rozpoznania sprawy w granicach apelacji, co nie oznacza konieczności osobnego omówienia w uzasadnieniu wyroku każdego argumentu apelacji. Za wystarczające należy uznać odniesienie się do sformułowanych w apelacji zarzutów i wniosków w sposób wskazujący na to, że zostały one w całości rozważone przed wydaniem orzeczenia (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 30 czerwca 2022 r., II CSKP 676/22).

Powodowie w wywiedzionej apelacji zaskarżyli wyrok Sądu I instancji w zakresie pkt III, tj. oddalenia powództwa w pozostałym zakresie, a dokładniej w zakresie daty, od której należy naliczać odsetki ustawowe za opóźnienie. Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku przyjął, że odsetki za opóźnienie od zasądzonych kwot należą się od 28 października 2022 r., gdyż w tej właśnie dacie Sąd odebrał oświadczenia od powodów co do świadomości skutków skorzystania z ochrony konsumenckiej oraz upadku umowy, w pozostałym zakresie roszczenie odsetkowe oddalił. Sąd Apelacyjny stwierdza, że rozstrzygnięcie w zakresie roszczenia odsetkowe jest prawidłowe. Z treści pozwu wynika, że powodowie żądali zasądzenia odsetek za opóźnienie „od 15. dnia od doręczenia pozwu stronie pozwanej”. Pismo to nie zawierało oświadczenia o świadomości skutków nieważności umowy, a tym samym nie mogło zostać uznane za wezwanie do zapłaty świadczeń restytucyjnych z tytułu nieważności umowy. Dopiero odebranie oświadczenia od powodów 28 października 2022 r. (data prezentaty, k. 405 i 407) stanowiło pierwsze jednoznaczne wystąpienie powodów z roszczeniem restytucyjnym, opartym na twierdzeniu o nieważności umowy kredytu. W dacie tej powodowie ujawnili wolę (świadomość) skorzystania ze skutków nieważności umowy i w sposób zrozumiały wyrazili żądanie zwrotu nienależnie spełnionych świadczeń. Z tą chwilą należy uznać, iż pozwany bank popadł w stan opóźnienia w rozumieniu treści art. 481 § 1 k.c. Zgodnie z art. 455 k.c., jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika przez wierzyciela. Dopiero z chwilą bezskutecznego upływu rozsądnego terminu do spełnienia świadczenia albo po jednoznacznej odmowie jego wykonania przez dłużnika, powstaje stan opóźnienia, o którym mowa w art. 481 § 1 k.c. W zobowiązaniach bezterminowych – takich jak roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia – moment ten wiąże się z chwilą, gdy wierzyciel w sposób dostatecznie określony zażądał świadczenia, a dłużnik to żądanie odrzucił.

W świetle uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, na którą powołał się także Sąd I instancji, bieg terminu wymagalności roszczenia konsumenta o zwrot świadczenia spełnionego w wykonaniu nieważnej umowy kredytu nie może rozpocząć się wcześniej niż z chwilą, gdy konsument złoży przedsiębiorcy oświadczenie o świadomości skutków nieważności umowy i wyrazi wolę skorzystania z tych skutków. Dopiero wówczas po stronie banku powstaje obowiązek zwrotu świadczenia, a w razie odmowy jego spełnienia – stan opóźnienia na podstawie treści przepisu art. 481 § 1 k.c.

Odnosząc się w następnej kolejności do apelacji strony pozwanej zacząć należy od najdalej idącego zarzutu naruszenia prawa procesowego, mianowicie naruszenia art. 327 ¹ § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

Zarzut taki można skutecznie postawić wyłącznie wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera wszystkich koniecznych elementów bądź zawiera oczywiste braki, które uniemożliwiają kontrolę instancyjną (wyroki Sądu Najwyższego: z 9.03.2006 r., I CSK 147/2005; z 27.03.2008 r., III CSK 315/07; z 21.02.2008 r., III CSK 264/07; z 4.03.2010 r., I CSK 439/09; z 9.09.2010 r., I CSK 679/09). Inaczej ujmując, nie każde uchybienie w zakresie konstrukcji uzasadnienia orzeczenia może stanowić podstawę do skutecznego zaskarżenia tego orzeczenia, lecz tylko takie, które uniemożliwia przeprowadzenie kontroli prawidłowości orzeczenia (wyrok Sądu Najwyższego z 24.01.2008 r., I CSK 347/07). Niemożność przeprowadzenia takiej kontroli miałaby miejsce, gdyby sąd odwoławczy nie był w stanie dokonać oceny toku wywodu, który doprowadził sąd pierwszej instancji do wydania orzeczenia. Sąd pierwszej instancji jest bowiem zobowiązany do wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w sposób umożliwiający przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia (wyrok Sądu Najwyższego z 26.07.2007 r., V CSK 115/07, MP 2007/17/930). Wadliwość uzasadnienia wyroku musiałaby mieć taki rozmiar, aby sam wyrok „wymykał się” kontroli instancyjnej.

Wbrew zgłoszonemu przez stronę pozwaną zarzutowi należy stwierdzić, iż Sąd Okręgowy przedstawił podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, wskazując te dowody, na podstawie których poczynił ustalenia faktyczne, oraz dowody, jakie przy tym pominął, a następnie odniósł się do ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia znajdujących zastosowanie norm prawa materialnego. Tym samym uzasadnienie zaskarżonego wyroku umożliwia jego kontrolę instancyjną, albowiem należycie ujawnia motywację Sądu pierwszej instancji.

Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut naruszenia art. 227 k.p.c. w zw. z art. 235 ² § 1 pkt 1,3,5, § 2 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c., mający polegać na pominięciu dowodu z opinii biegłego sądowego na okoliczności wskazane szczegółowo w apelacji. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, w świetle nieważności umowy brak było podstaw dla ustalenia czy stosowane przez bank kursy walutowe miały charakter tzw. kursów rynkowych. Ponadto, kwestia tego jak przedstawiały się kursy strony pozwanej w porównaniu do kursów innych banków komercyjnych oraz kursów Narodowego Banku Polskiego, w ogóle nie wymaga opinii, wystarczyło przedłożyć odpowiednie tabele. Również pozostałe tezy dowodowe zakreślone we wniosku strony pozwanej pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sporu, mając na względzie w szczególności to, że ugruntowanym w orzecznictwie jest pogląd, zgodnie z którym po wyrugowaniu z treści umowy niedozwolonych klauzul przeliczeniowych brak jest możliwości utrzymania umowy w mocy.

Za nieuzasadniony Sąd Apelacyjny uznał zarzut naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 227 w zw. z art. 243 ² k.p.c., zmierzający do podważenia dokonanej przez Sąd I instancji oceny dowodów. W ocenie Sądu Odwoławczego, z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika takie rozumowanie Sądu Okręgowego, które ignorowałoby zasady logiki, doświadczenia życiowego, czy też prowadziłoby do pominięcia wniosków bądź przyjęcia wniosków niewynikających z powyższego materiału. Przeciwnie, rozważania Sądu a quo były poparte trafną i przekonującą oceną dowodów, prowadzącą do ustalenia prawidłowej podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Zakwestionowanie w złożonym środku odwoławczym oceny dowodów dokonanej przez Sąd Okręgowy nie było skuteczne i nie prowadziło do odmiennej ich oceny przez Sąd Odwoławczy.

Nadto, analiza tych zarzutów apelacji prowadziła do wniosku, że zarzuty powołujące się na naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. dotyczą nie tyle oceny poszczególnych dowodów, co wniosków, jakie z poczynionych na ich podstawie ustaleń zostały przez Sąd wyciągnięte, a zatem w rzeczywistości odnoszą się do materialno-prawnej oceny faktów istotnych dla rozstrzygnięcia dokonanego przez Sąd I instancji. Argumentacja strony pozwanej w tym zakresie ukierunkowana była przede wszystkim na zakwestionowanie dokonanej przez Sąd I instancji oceny materiału dowodowego, sprowadzającej się do ustalenia abuzywności klauzul przeliczeniowych zawartych w umowie kredytowej. Zarzuty te były nietrafne.

Czyniąc ustalenia Sąd I instancji oparł się między innymi o dowód z przesłuchania powodów. W każdej sprawie należy mieć na względzie, że dowód ten pochodzi bezpośrednio od strony zainteresowanej rozstrzygnięciem sprawy (m.in. dlatego z mocy wyraźnej dyspozycji art. 299 k.p.c. ustawodawca czyni ten dowód subsydiarnym), jednak okoliczność ta nie dawała wystarczającej podstawy, aby uznać ten dowód za niewiarygodny. Zeznania powodów zasadniczo korespondowały z treścią pozostałych dokumentów w sprawie, a zatem nie było podstaw, aby odmówić mu wiarygodności. Dowodowi z zeznań powodów strona pozwana przeciwstawiła dowód z dokumentów umowy i jej załączników, czy też wniosku kredytowego. Zwrócić przy tym należy uwagę, że treść tych dokumentów pochodziła od banku, który był ich autorem i wymagał ich podpisania przy zawarciu umowy. Nie było zatem podstaw do odmowy wiarygodności dowodowi z przesłuchania powodów. Sąd Okręgowy dokonał właściwej oceny tego dowodu, przeprowadzonego na fakt przebiegu procedury zawierania umowy kredytowej, oraz skutków umowy dla powodów jako konsumentów, nie uchybiając art. 233 § 1 k.p.c., oraz wysnuł na jego podstawie prawidłowe wnioski, w tym te wnioski, które dotyczyły realizacji względem kredytobiorców obowiązku informacyjnego. W pozostałym zakresie podnoszone zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. odnoszą się do kwestii materialnych i dokonanej przez Sąd Okręgowy subsumpcji, co uzasadnia odniesienie się do nich w ramach dalszych rozważań – stricte traktujących o problematyce abuzywności i nieważności umowy.

Przechodząc do podniesionych w apelacji strony pozwanej zarzutów prawa materialnego w zakresie odnoszącym się do oceny postanowień waloryzacyjnych zawartych w spornej umowie kredytu, wskazać należy, że Sąd I instancji w toku postępowania ustalił, że dokonując zakupu powodowie nie kupowali lokalu w celach „stałego miejsca wykonywania działalności gospodarczej”, ale w celach mieszkaniowych. Faktyczna działalność gospodarcza prowadzona jest pod innym adresem, a środki uzyskane z kredytu powodowie przeznaczyli na cel wskazany w umowie. Ponadto, wskazać należy, że aby przesądzić o gospodarczym charakterze wykonywanej działalności, należy wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności danej sprawy. Sąd badając status powodów jako konsumentów uczynił to na dzień zawarcia umowy kredytu, a w ocenie Sądu Apelacyjnego w tej dacie taki status posiadali (por. wyrok SN z 1 marca 2017 r., sygn. akt IV CSK 285/16).

Dalej, Sąd Okręgowy dokonał wyczerpującej i szczegółowej oceny zakwestionowanych postanowień umowy kredytu przez pryzmat dyspozycji art. 385 ¹ k.c. i prawidłowo uznał, że są one w sposób oczywisty sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy konsumentów. Słusznie Sąd I instancji stwierdził, że klauzule przeliczeniowe pozostawały nieczytelne, niejasne i niejednoznaczne, a w oparciu o ich treść przeciętny konsument nie był w stanie określić całkowitej kwoty zadłużenia oraz wysokości poszczególnych rat kapitałowo-odsetkowych. Warunki określania kursu kupna i sprzedaży waluty przez bank były niezrozumiałe i nieweryfikowalne przez kredytobiorców, względem których strona pozwana nie wywiązała się należycie z ciążącego na niej, jako przedsiębiorcy, obowiązku informacyjnego. Relewantne dla dokonanej oceny pozostawało to, że w oparciu o lekturę i analizę postanowień umowy powodowie obiektywnie nie byli w stanie ustalić sposobu wyliczenia kursu walut przez pozwany bank oraz określić jego ewentualnych składników, a wobec tego nie mieli możliwości weryfikacji poprawności jego wyliczenia. Nieuczciwe postanowienia waloryzacyjne nie mogą być zastępowane innym mechanizmem przeliczeniowym, opartym o krajowe normy ustawowe, bowiem pozostawałoby to w sprzeczności z celem Dyrektywy 93/13/EWG. Przy braku rozwiązań ustawowych i stanowisku Sądu Najwyższego wyrażanym w najnowszych judykatach, a także w świetle orzecznictwa (...), zgodnie z którym sankcja wobec nieuczciwego przedsiębiorcy ma być realna i odstraszająca, rozstrzygnięcie takie należało uznać za właściwe.

Ustalone nieistnienie stosunku prawnego wynikającego z umowy implikuje problem rozliczeń stron z tytułu spełnionych w związku z jej zawarciem świadczeń w oparciu o przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu, a w szczególności te dotyczące nienależnego świadczenia. Dokonując oceny na tym tle należy zwrócić uwagę, że specyfika nienależnego świadczenia, polega na tym, iż uzyskanie korzyści majątkowej następuje na skutek tzw. działania świadczeniowego. O świadczeniu nienależnym może być mowa jedynie w sytuacji, gdy spełniane jest bez ważnej i skutecznej podstawy prawnej. Powodowie spełniali świadczenia polegające na zwrocie środków, które wcześniej otrzymali. Jeśli nawet powodowie nie wiedzieli, na czym polega konkretny mechanizm przeliczania kredytu, to zdawali sobie sprawę z tego, że wypłacona im kwota kredytu będzie podlegać zwrotowi. Bank przekazał im określoną sumę pieniędzy, z których skorzystali na określone, znane obu stronom cele, wobec czego oczywistym było to, że co najmniej kwota udzielonego kapitału podlegać będzie zwrotowi na rzecz banku.

Z art. 405 k.c. wynika kluczowa zasada, zgodnie z którą konstrukcja wzbogacenia i zubożenia muszą pozostawać ze sobą w związku w tym sensie, iż wzbogacenie jest wynikiem zubożenia. W doktrynie jednoznacznie przyjmuje się, że zobowiązanie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia powstaje w przypadku zaistnienia przesłanek: wzbogacenia, zubożenia, związku między wzbogaceniem i zubożeniem oraz braku podstawy prawnej wzbogacenia. Sąd Apelacyjny podziela stanowisko, że przesłanka zubożenia i związku między zubożeniem, a wzbogaceniem jest istotna dlatego, że wyjaśnia, z jakiego powodu określona osoba może żądać od wzbogaconego zwrotu uzyskanej korzyści. Samo zaistnienie bezpodstawnego wzbogacenia nie jest wystarczające (zob. R. T., Art. 405, [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania. Część ogólna, J. G. (red.), Warszawa 2018). Jak trafnie wskazano w wyroku Sądu Najwyższego z 24 czerwca 2021 r., II CSKP 88/21, roszczenie z tytułu nienależnego świadczenia nie ma charakteru odrębnego od roszczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia. Przyjęcie, że sam fakt spełnienia nienależnego świadczenia uzasadnia roszczenie o jego zwrot i nie zachodzi wówczas potrzeba badania, czy spełnione świadczenie wzbogaciło osobę, na której rzecz zostało spełnione, prowadziłoby do nieuzasadnionego uprzywilejowania podmiotów spełniających nienależne świadczenie. Wskazując na powyższe, Sąd Apelacyjny stoi na stanowisku, że z regulacji art. 410 k.c. wynika nakaz zwrotu przedmiotu świadczenia o tyle, o ile wzbogaca ono accipiensa (i zubaża solvensa).

Powodowie na etapie postępowania apelacyjnego złożyli oświadczenie o potrąceniu z 14 czerwca 2024 r. wierzytelności w wysokości 855 514,88 zł i 214 665,05 (...) z postawioną przez stronę pozwaną wierzytelnością w wysokości 749 999,99 zł (k. 682, k. 685). Oświadczenie to zostało doręczone stronie pozwanej 19 czerwca 2024 r. W związku z tym zaspokojeniu uległo częściowo roszczenie, którego powodowie dochodzili w postępowaniu. Z tego względu pismem z 3 lipca 2025 r. (k. 707) powodowie wnieśli o ograniczenie powództwa poprzez modyfikację żądania z pkt 1 i pkt 3 pozwu, w ten sposób, że zmniejszyli żądanie zasądzenia wskazanych w tych pkt kwot o 749 999,99 zł. Domagali się w konsekwencji zasądzenia 105 814,89 zł i 214 665,05 CHF. Powodowie cofnęli częściowo powództwo w ramach pkt 1 i 3 pozwu (pismo z 4 sierpnia 2025r. k. 734) ze zrzeczeniem się roszczenia w cofniętej części. W ocenie Sądu Apelacyjnego cofnięcie takie zasługiwało na uwzględnienie.

Nie można przyjąć, jak twierdzi strona pozwana, że treść art. 391 § 1 k.p.c. nie wywołuje bezskuteczności cofnięcia pozwu. Zdanie drugie tego przepisu wprost wskazuje, które z przepisów regulujących postępowanie w I instancji nie znajdują zastosowania w postępowaniu apelacyjnym, jednocześnie nie wymienia wśród nich art. 203 k.p.c. ani art. 192 i art. 193 k.p.c. Co do braku oznaczenia, czy cofnięcie powództwa następuje bez zrzeczenia się roszczenia, to art. 203 k.p.c. nie rozróżnia cofnięcia pozwu bez zrzeczenia się roszczenia i ze zrzeczeniem się roszczenia, a wyłącznie cofnięcie pozwu i cofnięcie pozwu ze zrzeczeniem się roszczenia. Powodowie, z uwagi na brak zgody strony pozwanej na cofnięcie powództwa, wnieśli o częściowe cofnięcie pozwu ze zrzeczeniem się roszczenia.

W tych okolicznościach, w sprawie nie doszło do naruszenia art. 497 k.c. w zw. z art. 496 k.c. w zw. z art. 487 § 2 k.c. w zw. z art. 5 k.c. Zasądzona na rzecz powodów kwota stanowi jedynie nadpłatę kapitału kredytu, w związku z czym już samo domaganie się przez pozwany bank zastosowania zarzutu zatrzymania jest błędne. Całkowicie chybiony był także zarzut naruszenia art. 5 k.c. Stosowanie przez przedsiębiorcę w umowach z konsumentem klauzul niedozwolonych jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, uniemożliwiając powoływanie się w obronie przed roszczeniami konsumenta na te zasady przez podmiot, który je narusza. Nie może zatem pozostawać w sprzeczności z tymi zasadami, ani stanowić nadużycia prawa, dochodzenie przez konsumenta powstałych w związku z nieważnością umowy kredytowej, z przyczyn wskazanych wyżej, roszczeń (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 20 marca 2023 r., sygn. akt I ACa (...) (...), LEX nr (...)).

Bezprzedmiotowe pozostawało też odnoszenie się do zarzutów naruszenia art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 1 i 2 k.c.; art. 411 pkt 2 k.c.; art. 455 k.c. w zw. z art. 481 § 1 k.c. oraz art. 358 § 3 k.c.

W konsekwencji powyższego Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił punkt II w części dotyczącej zasądzenia od strony pozwanej na rzecz powodów 749 999,99 zł i w tym zakresie postępowanie umorzył.

Konsekwencją zmiany rozstrzygnięcia dotyczącego powództwa o zapłatę była konieczność zmiany rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Powodowie ponieśli koszty w wysokości 16 034 zł, na które składały się koszty zastępstwa procesowego, opłata od pozwu oraz opłata od pełnomocnictwa. Z kolei na koszty strony pozwanej składały się koszty zastępstwa procesowego w wysokości 15 017 zł. W następstwie uchylenia wyroku Sądu I instancji w części dotyczącej zasądzenia od strony pozwanej na rzecz powodów 749 999,99 zł, powodowie (po ograniczeniu powództwa w.p.s. 1 750 152,94 zł) wygrali sprawę ponad 57%, a strona pozwana w 43%. W związku z tym stopień wygranej i przegranej stron należało uznać za bardzo zbliżony, co przemawiało za zastosowaniem art. 100 k.p.c. i wzajemnego zniesienia kosztów między stronami. Z tego względu Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu Okręgowego również w ten sposób, że w punkcie IV zniósł wzajemnie koszty procesu. O zmianie orzeczono w punkcie 1 wyroku.

W pozostałym zakresie Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 385 k.p.c., oddalił apelację powodów w całości i apelację strony pozwanej w pozostałym zakresie jako bezzasadne, o czym orzeczono w pkt 2.

O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Apelacyjny orzekł w punkcie 3. na podstawie art. 100 k.p.c. rozdzielając je stosunkowo (57% powodowie i 43% strona pozwana). Koszty powodów za II instancję wynosiły 13150 zł, a strony pozwanej 99 673 zł. Po przeliczeniu kosztów w postępowaniu apelacyjnym wskazać należy, że powodowie powinni oddać stronie pozwanej – 99 673 x 43% = 42 859,39 zł, a strona pozwana powinna oddać powodom – 13150 zł x 57%= (...) (...) zł Z tego względu na skutek stosunkowego rozdzielenia kosztów postępowania apelacyjnego zasadne było zasądzenie od powodów na rzecz strony pozwanej 35 363,89 zł.

N. B.

ZARZĄDZENIE

(...)

(...)