Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 listopada 2025 r.

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu V Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: Sędzia SO del. Lidia Orzechowska-Korpikiewicz

po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2025 r. we Z. na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa T. Z.

przeciwko Skarbowi Państwa – Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad w Z.

o zapłatę

na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 10 grudnia 2024 r., sygn. akt I C 597/24

1.  oddala apelację;

2.  zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej RP koszty postępowania apelacyjnego w kwocie 8100 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego wyroku powodowi do dnia zapłaty.

UZASADNIENIE

Powód T. Z. domagał się zasądzenia na jego rzecz od pozwanego Skarbu Państwa- Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w Z. kwoty 457.606 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 21 marca 2014 r. do dnia zapłaty oraz zasądzenia zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych.

Odpowiadając na pozew pozwany Skarb Państwa- Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad w Z. zastępowany przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej domagał się oddalenia powództwa w całości i zasądzenie od powoda zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, w tym na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 10.800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Apelację od powyższego wyroku wniósł powód, zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 233 k.p.c. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego niniejszej sprawy, art. 366 k.p.c. i art. 365 k.p.c. poprzez błędne uznanie, że sprawa została rozstrzygnięta wcześniej prawomocnym wyrokiem a także naruszenie prawa materialnego tj. art. 224 § 1 k.c. przez błędne zastosowanie tego przepisu i uznanie, że pozwany był posiadaczem przedmiotowej nieruchomości w dobrej wierze i niezastosowanie art. 225 k.c. w sytuacji, gdy okoliczności sprawy wskazywały, że pozwany był posiadaczem tej nieruchomości w złej wierze. W oparciu o powyższe zarzuty powód wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania przed Sądem I i II instancji według norm przepisanych. Ewentualnie domagał się on zmiany wyroku w zaskarżonym zakresie i uwzględnienia powództwa w całości, w tym zasądzenia na rzecz powoda kwoty 457.606 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 22 września 2023 r. do dnia zapłaty tytułem wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości składającej się z (...) w obrębie J., gmina U., za okres od 21 marca 2014r. do 31 marca 2016 r.

Odpowiadając na apelację strona pozwana domagała się jej oddalenia w całości oraz zasądzenia od powoda na jej rzecz kosztów za postępowanie w II instancji wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja jako nieuzasadniona nie zasługiwała na uwzględnienie, a zarzuty na jakich została oparta nie mogły skutkować zmianą lub uchyleniem zaskarżonego orzeczenia. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy nie dopuścił się żadnego z zarzucanych mu w apelacji uchybień, a zaskarżone rozstrzygnięcie jest trafne i w pełni odpowiadające prawu.

Na wstępie wskazać należy, iż Sąd Apelacyjny na podstawie art. 374 k.p.c. rozpoznał przedmiotową sprawę na posiedzeniu niejawnym uznając, iż wyznaczenie rozprawy nie jest konieczne, przy jednoczesnym braku wniosku stron o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Sąd Apelacyjny podziela ustalenia stanu faktycznego poczynione przez Sąd Okręgowy i przyjmuje je w całości za własne nie widząc w związku z tym konieczności ich ponownego szczegółowego przytaczania (art. 387 § 2 ¹ pkt 1 k.p.c.). Podobnie, całkowitej akceptacji Sądu podlega ocena prawna przedmiotu niniejszej sprawy (art. 387 § 2 ¹ pkt 2 k.p.c.).

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawy dokonując analizy prawidłowości orzeczenia Sądu I instancji oparł się na materiale dowodowym, jaki został zgromadzony w dotychczasowym postępowaniu. Wskazane przez stronę skarżącą zarzuty zawarte w apelacji, odnoszące się do błędnych ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd pierwszej instancji, w zasadzie stanowią polemikę z ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez Sąd pierwszej instancji, które docelowo miały zmierzać do odmiennej oceny materiału dowodowego – zgodnie z twierdzeniami i zarzutami powoda.

W okolicznościach niniejszej sprawy trudno uznać, by w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych Sąd pierwszej naruszył reguły swobodnej oceny dowodów przewidziane treścią art. 233 § 1 k.p.c. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił podstawy, na jakich powinno opierać się rozstrzygnięcie w sprawie. Wnioski jakie Sąd pierwszej instancji wyprowadził ze zgromadzonego materiału dowodowego są logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym (Wyrok SN z dnia 27 września 2002 r, II CKN 817/00). Zarzuty, jakie pozwany podniósł w apelacji nie pozwalają na odmienną, od dokonanej przez Sąd Okręgowy, ocenę materiału dowodowego. Wskazać należy, iż „postawienie zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie może polegać na zaprezentowaniu ustalonego przez siebie, na podstawie własnej oceny dowodów stanu faktycznego; skarżący może tylko wskazywać, posługując się wyłącznie argumentami jurydycznymi, że sąd rażąco naruszył zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego i że uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy” (Wyrok SN z dnia 18 czerwca 2004 r., II CK 369/03). Oczywistym jest, że w każdej sprawie przedstawionej sądowi do rozstrzygnięcia rzeczą sądu jest dokonanie, na podstawie przeprowadzonych dowodów oraz przy zastosowaniu domniemań faktycznych, ustaleń niezbędnych dla zastosowania prawa materialnego. W ocenie Sądu Apelacyjnego, wbrew twierdzeniom apelującego, Sąd Okręgowy dokonał w niniejszej sprawie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób odpowiadający wskazanym zasadom i prawidłowo ustalił dobrą wiarę po stronie pozwanego oraz posiadanie przez pozwanego prawa do posiadania spornych nieruchomości. W swych rozważaniach Sąd I instancji odniósł się do poszczególnych dowodów, wyczerpująco wskazując, dlaczego uznał taką a nie inną ich wartość - co znalazło swój wyraz w należytym uzasadnieniu wyroku (art. 328 § 2 k.p.c.). Przedstawiona na poparcie dokonanej oceny materiału dowodowego argumentacja jest spójna, zaś rozumowaniu Sądu I instancji nie sposób zarzucić logicznych błędów.

Niezależnie od własnych ustaleń dokonanych w niniejszej sprawie, Sąd I instancji słusznie przyjął, że jest związany prawomocnym wyrokiem wydanym w dniu 21 kwietnia 2022r. przez Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w sprawie o sygn. I (...). W toku tego postępowania Sąd orzekający ustalił dobrą wiarę pozwanego co do posiadania (...) w J., jak i posiadanie przez pozwanego tytułu prawnego do jej posiadania w postaci ostatecznej i prawomocnej decyzji o zajęciu nieruchomości z 9.10.2006 r.

Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W orzecznictwie wskazuje się, że z prawomocnością orzeczenia sądowego (zarówno w ujęciu materialnym, jak i formalnym) związana jest powaga rzeczy osądzonej (art. 366 k.p.c.), przy czym jest to konstrukcja prawna odmienna - choć ściśle powiązana - z regulacją art. 365 § 1 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2019 r., II PK 92/18, LEX nr 2665143 i cytowane tam orzecznictwo). Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Natomiast moc wiążąca orzeczenia (art. 365 § 1 k.p.c.) może być rozważana jedynie wtedy, gdy rozpoznawana jest inna sprawa niż ta, w której wydano poprzednie orzeczenie oraz gdy kwestia rozstrzygnięta innym wyrokiem stanowi zagadnienie wstępne. Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia Sądu charakteryzuje się dwoma aspektami. Pierwszy z nich odnosi się tylko do faktu istnienia prawomocnego orzeczenia. Ten aspekt występuje, gdy w poprzednim postępowaniu, w którym zapadło prawomocne orzeczenie, nie brała udziału choćby jedna ze stron nowego postępowania, a nie jest ona objęta prawomocnością rozszerzoną. Nie można bowiem takiej strony obciążać dalszymi skutkami wynikającymi z prawomocnego orzeczenia. P. aspekt mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia jest określony jako walor prawny rozstrzygnięcia I USK 64/23 6 (osądzenia) zawartego w treści orzeczenia. Jest on ściśle związany z powagą rzeczy osądzonej (art. 366 § 1 k.p.c.) i występuje w nowej sprawie pomiędzy tymi samymi stronami, choć przedmiot obu spraw był inny. W nowej sprawie nie może być wówczas zastosowany negatywny (procesowy) skutek powagi rzeczy osądzonej, polegający na niedopuszczalności ponownego rozstrzygania tej samej sprawy. Występuje natomiast skutek pozytywny (materialny) rzeczy osądzonej przejawiający się w tym, że rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu (rzecz osądzona) stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami nowy spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto to w prawomocnym, wcześniejszym wyroku, a więc w ostatecznym rezultacie procesu uwzględniającym stan rzeczy na datę zamknięcia rozprawy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2009 r., II CSK 12/09, LEX nr 515722). Taka jest treść prawomocnego orzeczenia, o którym stanowi art. 365 § 1 k.p.c., a więc treść wyrażonej w nim indywidualnej i konkretnej normy prawnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2009 r., II PK 302/08, LEX nr 513001). W kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się ta sama kwestia, nie może być ona już ponownie badana. Związanie orzeczeniem oznacza zatem zakaz dokonywania ustaleń sprzecznych z uprzednio osądzoną kwestią, a nawet niedopuszczalność prowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2007 r., II CSK 452/06, OSNC-ZD 2008 Nr 1, poz. 20 oraz uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2008 r., III CZP 72/08, OSNC 2009 Nr 2, poz. 20).

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż wskazany wyrok Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 21 kwietnia 2022 r. wydany w sprawie o sygn. akt (...) wiązał także Sąd w niniejszej sprawie. W konsekwencji brak było podstaw do uznania, że wiara w jakiej miał pozostawać pozwany w chwili posiadania nieruchomości należących do powoda a także tytuł prawny do posiadania tychże nieruchomości, miałaby podlegać odmiennej ocenie niż w sprawie (...). W tych okolicznościach należało uznać, że pozwany pozostawał w dobrej wierze a podstawę prawną do samoistnego posiadania przez pozwanego spornych nieruchomości powoda stanowiła prawomocna i ostateczna decyzja Z. (...) z 9 października 2006 r. RR.II.A-4.(...)-126/06 wydana na podstawie art.17 ustawy z dnia 10.04.2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, w której zezwolił Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej na terenie gminy U., oznaczonej geodezyjnie jako (...) o powierzchni 2,5728 ha w J. i nr 65/7 o powierzchni 0,6295 ha w J., stanowiącej własność T. Z. i nadał jej rygor natychmiastowej wykonalności.

Z powyższych powodów zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., art. 366 k.p.c. i art. 365 § 1 k.p.c. nie zasługiwały na uwzględnienie.

Mając na uwadze, że powód nie obalił domniemania istnienia po stronie pozwanej dobrej wiary, to powództwo nie mogło zostać uwzględnione już co do samej zasady. Pozwana posiadała nieruchomość w dobrej wierze, co oczywiście wyklucza dochodzenie roszczeń z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości powoda ( art. 224 § 1 k.c.).

Chybione okazały się zatem i zarzuty apelacji, odnoszące się do naruszenia przepisów o charakterze materialnoprawnym.

Z tych przyczyn apelacja podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. o czym Sąd Apelacyjny orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania apelacyjnego należnych wygrywającemu Skarbowi Państwa orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., art. 99 k.p.c. oraz art. 32 ust. 3 ustawy o Prokuratorii Generalnej RP, zasądzając je od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej RP w kwocie 8.100 zł wynikającej z § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( pkt. 2 wyroku).

Należy jednak zauważyć, że ostatecznie postanowienie w przedmiocie kosztów, w zakresie oznaczenia jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa na rzecz której zostały przyznane koszty postepowania apelacyjnego, zostało sprostowane postanowieniem Sadu Apelacyjnego we Wrocławiu z 27 listopada 2025 r. z uwagi na to, że pismem z 15 maja 2024 r. Prezes Prokuratorii Generalnej RP przekazał z urzędu wykonywanie zastępstwa w przedmiotowej sprawie podmiotowi reprezentującemu Skarb Państwa - Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad.

D. G.

ZARZĄDZENIE

1.  odnotować;

2.  odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć przez PI pełnomocnikowi strony pozwanej,

3.  po upływie terminu do kasacji zwrócić akta SO.